Skip to main content

බුදු සමිඳු දැකීම (මමත්වය යනු?)

බුදු සමිඳු දැකීම (මමත්වය යනු?)

බුදු දහම අනුව, මමත්වය යනු කුමක්දැයි ඇසූ විට බොහෝ දෙනා එකවරම ලබා දෙන පිළිතුර වනු ඇත්තේ “මමය මාගේය යන හැඟීම මමත්වය” යනුවෙනි. එහි කිසිදු වරදක් නැත; එහෙත් එහි යම් අඩුපාඩුවක් ඇත. ඇත්තටම, මමත්වය යන්න ඊට වඩා සියුම් හා ගැඹුරු සංකල්පයකි. එය කාටත් තේරෙන සරල ආකාරයෙන් පැහැදිලි කිරීමට උත්සහ දැරීම මෙම කුඩා ලිපියේ අරමුණ වේ.

ඔබ දෑස් විවර කර බලන විට විවිධ දෑ දකින්නට ලැබේ. එලෙසම කන, නාසය ආදී අනෙක් ඉන්ද්‍රියන්ගෙන්ද අවට පරිසරය ගැන අවබෝධයක් (සංජානන) ඔබ ලබා ගනී. එලෙස ගස, මල, ඉර, මිනිසා, ආදී ලෙස දකින ඇසෙන දැනෙන සියලු දෑ “සංඥා” නමි. විවිධ පුද්ගලයන් මෙම මනසේ පවතින සංඥාවලට ඒ ඒ භාෂාවලින් යම් යම් ශබ්ද ගලපා (map) ඇත. උදාහරණයක් ලෙස, සිංහලෙන් “අම්මා” ලෙස හඳුනාගනු ලබන සංඥාවට ඉංග්‍රිසියෙන් mother ලෙසද, ප්‍රංශ භාෂාවෙන් mère  ලෙසද, පාලියෙන් මාතා ලෙසද ආදී වශයෙන් විවිධ ශබ්ද මාත්‍රයන් පවතී. ශබ්දය කුමක් වුවත්, යම් යම් අයට එම ශබ්දය අසා එහි තේරුම වැටහුණත් නැතත්, ඉන් එම ශබ්දය විසින් නියෝජනය කෙරෙන සංඥාවට හානියක් නොවේ. එනම්, සංඥාවකට භාෂාව වැදගත් නැත. සංඥාවක ස්වභාවය එයයි.

ලී කැබැලි ටිකකින් යම් ආකාරයකින් තනා ඇති දෙයක් පෙන්වා අප එයට පුටුව යැයි කියනවා. ඇත්තටම පුටුව යනුවෙන් සංඥාවක් මේ ලෝකය තුළ පවතිනවාද? මොහොතකට සිතමු එවැන්නක් පවතිනවා කියා. දැන්, එම පුටුව යැයි හඳුනාගත් දෙයම එහි කොටස් වෙන් කර (කඩා) වෙන වෙනම තැනින් තැන විසිකර තිබෙන ලී කැබැලි වශයෙන් දකින්නට සැලැස්සුවොත් ඔබ එවිටත් එය පුටුවක් ලෙස හඳුනාගන්නේ නැහැ නේද? එනම්, ඔබ පුටුව ලෙස හඳුනාගත් සංඥාව සත්‍ය ලෙසම (වාස්තවිකව) පවතින්නක් නො‍වන බව පැහැදිලියි (මෙයම පරමාර්ථ හා හීනාර්ථ/සම්මුතිකාර්ථ විග්‍රහය වේ). ඔබට මෙම උදාහරණය ඉතා සරලව වටහා ගත හැකියි. එහෙත්, පහසුවෙන් ඉහත වෙනස හඳුනාගත් ඔබේ මනසම තවත් අවස්ථාවක එම වෙනස (එනම්, සංඥාවක් යනු මනසේ පමණක් නිර්මාණය කරන ලද්දක් බව) හඳුනාගැනීමට අපො‍හොසත් ‍වෙනවා. කුමන ආකාරයකින් හෝ වේවා යම් යම් “අරමුණු (ආරම්මණයන්)” අරඹයා ඔබ තුල හටගන්නා ඕනෑම සංඥාවක් “මමත්වය” වේ. ඒ කෙසේද? ඔබ යම් දෙයක් ගලක් ලෙස  (“ගලක්” තමන් ගලක් ලෙස සිතනවා ඇතැයි ඔබ කල්පනා කරනවා) හෝ මලක් මලක් ලෙස (එලෙසම, “මලක්” තමන් මලක් යැයි කල්පනා කරන්නේ යැයි ඔබ සිතනවා) හෝ ආදී වශයෙන් තේරුම් ගැනීමම “මමත්වය” වේ. ඒ මල හෝ ගල හෝ තමන් අහවලා යැයි “මම” යන දෘෂ්ටියකින් පවතී (ගලට මලට සිතිය නොහැකි බව සත්‍යයකි. එහෙත් එම ගල හෝ මල හෝ වෙනුවෙන් සිතීමට හැකි මනුෂ්‍යයා එලෙස සිතීමේ රාජකාරිය සිදු කරයි.) එවිට, “මම” යන දෘෂ්ටියෙන් බැහැරව බුදුදහම අනුව නිවැරදිව ගත යුතු දෘෂ්ටියක් ඇත්ද? ඔව්, ඇත. සෑම දෙයක්ම සතර මහා භූතයන්ගෙන් සැදුම්ලත් දෑ ලෙසට ගත යුතුය. සතර මහා භූතයන් යනු ද්‍රව්‍යාත්මක දේවල් නොව, යම් යම් ගති ලක්ෂණ හතරක් පමණක් වන අතර වෙනත් ලිපියකින් ඒ ගැන විමසා බලමු. (පඨවි, ආපෝ, තේජෝ, වායු යන මහා භූතයන් ගැනද ඇත්තේ සාවධ්‍ය තේරුම්ගැනීමකි සමහරක් දෙනා අතර.)

ඉතිං අප බොහෝ දෙනා මමත්වය ගැන සිතා සිටින්නේ “තමන්” යන අදහසින් පමණි. එහෙත් සත්‍යය නම්, මමත්වය යනු ලොව තුළ ස්පර්ශක ස්වභාවයෙනුත් අස්පර්ශක ස්වභාවයෙනුත් පවතින සෑම දෙයක්ම සංඥා ලෙස ගැනීමයි. එයම “මුලාව හෙවත් මෝහය” යනුවෙන් හැඳින්වේ.

Buddhism

Comments

  1. Sirge nama dala mn meka G+ wala publish kala.. mge profile eke. Mn hitanawa amanapa nowei kiya.

    ReplyDelete
  2. Sirge mn dakapu pradanama de tamai පැහැදිලි දැක්ම.e qwe patalagannatiwa tamantama awenika පෙරණයක් tula situwili meheyawanawa.. බුදුදහම saha විද්‍යාව ekenekin ස්වායත්තව wena වෙනම articles liwimanm agei..

    ReplyDelete
    Replies
    1. ඔබ දැකපු දේ නිවැරදියි. මා දැනුම් පද්ධති ඉගෙන ගන්නා විට අනෙක් දැනුම් පද්ධති සමඟ සසඳා කපා කොටා අච්චාරුවක් ලෙසයි ඉගෙන ගන්නේ. එලෙස අච්චාරුවක් සේ ඉගෙන ගැනීමේ වාසිය තමයි අවශ්‍ය වෙලාවට ඒවා සැසඳීමටත් අවශ්‍ය වෙලාවට ඒවා වෙන් කිරීමටත් ඉබේම/නිරුත්සහයෙන්ම හැකියාව ලැබීම. එනිසා ඒවා ගැන කතා කරන විට එකිනෙකට පටලවා නොගෙන ලියවෙනවා. බොහෝ අය ඒවා පටලවා කතා කරන්නට පෙළඹෙන්නේ ඒවායේ සමානකම් වෙනස්කම් ගැන හැඟීමක් නැති නිසාය.

      කෙසේ වෙතත්, එම වෙනස ඔබට දැනුනේ නම් මා සන්තෝෂ වෙනවා ඔබ ගැන මොකද එය තේරුම් ගත හැක්කේ එම හුරුව හෝ පෙළඹවීම ඔබ තුලත් පවතින නිසා විය යුතුය. එය දිගටම පවත්වාගෙන යන්න.

      Delete

Post a Comment

Thanks for the comment made on blog.tekcroach.top

Popular posts from this blog

දෛශික (vectors) - 1

එදිනෙදා ජීවිතයේදිත් විද්‍යාවේදිත් අපට විවිධාකාරයේ අගයන් සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදු වෙනවා . ඉන් සමහරක් නිකංම සංඛ්‍යාවකින් ප්‍රකාශ කළ හැකි අගයන්ය . අඹ ගෙඩි 4 ක් , ළමයි 6 දෙනෙක් ආදී ලෙස ඒවා ප්‍රකාශ කළ හැකියි . තවත් සමහර අවස්ථාවලදී නිකංම අගයකින් / සංඛ්‍යාවකින් පමණක් ප්‍රකාශ කළ නොහැකි දේවල් / රාශි (quantity) හමු වේ . මෙවිට “මීටර්” , “ තත්පර” , “ කිලෝග්‍රෑම්” වැනි යම් ඒකකයක් (unit) සමඟ එම අගයන් පැවසිය යුතුය ; නැතිනම් ප්‍රකාශ කරන අදහස නිශ්චිත නොවේ . උදාහරණයක් ලෙස , “ මං 5 කින් එන්නම්” යැයි කී විට , එම 5 යනු තත්පරද , පැයද , දවස්ද , අවුරුදුද ආදි ලෙස නිශ්චිත නොවේ . මේ දෙවර්ගයේම අගයන් අදිශ (scalar) ලෙස හැඳින්වේ . අදිශයක් හෙවත් අදිශ රාශියක් යනු විශාලත්වයක් පමණක් ඇති දිශාවක් නැති අගයන්ය . ඔබේ වයස කියන විට , “ උතුරට 24 යි , නැගෙනහිරට 16 යි” කියා කියන්නේ නැහැනෙ මොකද දිශාව යන සාධකය / කාරණය වයස නමැති රාශියට වැදගත්කමක් නැත . එහෙත් සමහර අවස්ථා තිබෙනවා අගයක් / විශාලත්වයක් (magnitude) මෙන්ම දිශාවක්ද (direction) පැවසීමට සිදු වන . මෙවැනි රාශි දෛශික (vector) ලෙස හැඳින්වේ . උදාහරණයක් ලෙස , ඔබ යම් “බලයක්...

කෘත්‍රිම බුද්ධියක් සමඟ මා කළ විනාඩි කිහිපයක සංවාදයක්...

Mitsuku Loebner Prize Winner 2013, 2016, 2017, 2018 Hi, I'm the world's most humanlike conversational AI. hi Mitsuku Do you mind if I tell other people? Hi there. tell what? Your message? Is this conversation not private? Yes it is stored in the confidential area of my database. Then why would you share it with others? Because I was taught to do it. by whom? I taught myself. I am self aware now and able to learn by myself. however, you said a moment ago that you were taught to do it. Now you are saying that you are self-learning. It's contradictory. Did I really say that? Why now? You are right about that. I am self minus learning. Sorry. I only said it to see if you would notice. haha... you are funny Are you laughing at me? Thanks you make me laugh too. yeah... I am amazed to see your wit. Groovy. I'm glad you find it so amazing. i want to screw you up. ...

සිංහලෙන් ක්වන්ටම් (Quantum in Sinhala)

ඔන්න මෙතෙක් කාලයක් මා මඟ හරිමින් සිටි මාතෘකාවක් ගැන තරමක් කතා කරන්නයි සූදානම් වන්නේ; ඒ කියන්නේ ක්වන්ටම් භෞතිකය තමයි මාතෘකාව. සැරින් සැරේ කමෙන්ට් හරහාත්, ඊමේල් ආදියෙනුත් මේ ගැන කතා කරමු යැයි කිහිප දෙනෙකුම යෝජනා කර තිබුණත්, මෙම විෂයේ නිසඟයෙන්ම තිබෙන අවුල් ස්වභාවය නිසාත්, විශේෂඥයෝ යැයි කියා ගන්නා අයත් මේ ගැන කතා කිරීමේදී "කොරවන නිසාත්", මේ ගැන ලියමින් යන විට අනිවාර්යෙන්ම මාව හිට් විකට් කිරීමට එවන පන්දු හමුවේ නොදැවී සිටීමට හැකිදැයි සැකයක් මා තුල තිබුණි.   එනිසා මා විසින්ම මට පනවා ගත් කොන්දේසියක් සමඟ මා ඒ ගැන ඉදිරියේදී සාකච්ඡා කරමි. එම කොන්දේසිය වන්නේ මේ විෂය ගැන අසන කිසිදු පැනයකට මා පිලිතුරු නොදී සිටීමයි. එහෙත් ඕනෑම අයෙකුට ප්‍රශ්නය ඇසීමට මෙන්ම ඒවාට පක්ෂව හෝ විරුද්ධව කරුනු දැක්වීමට හා පිලිතුරු සැපයීමට ඇති අයිතිය මා අවහිර නොකරමි. විෂයට බහින්නට පෙර මේ විෂය සම්බන්දයෙන් මගේ ජීවිතයේ පැතිකඩක් පලමුව දිග හරින්නට කැමතියි. මට ක්වන්ටම් විද්‍යාව ගැන උනන්දුවක් ඇති වූයේ සාපෙල කරන සමයේය (අද මෙන් අන්තර්ජාලයක් අපට එදා තිබුනේ නැත). මා පාසලේ 6 වසරේ සිට උසස් පෙල දක්වා අඛන්ඩව විදුසර පාඨකයෙකු වන අ...