Friday, December 29, 2017

සන්නිවේදනය හා ආධුනික ගුවන් විදුලිය (Amateur radio) 121

7

Antenna Switch

ඇන්ටනා ස්විචයක් (antenna switch box යනුවෙන්ද එය හැඳින්වේ) යනු ඇන්ටනා කිහිපයක් එකම ට්‍රාන්සීවරයකට සම්බන්ද කරන හෝ එකම ඇන්ටනාවක් ට්‍රාන්සීවර් කිහිපයකට සම්බන්ද කරන හෝ ට්‍රාන්සීවර් කිහිපයක් ඇන්ටනා කිහිපයකට හෝ සම්බන්ද කළ හැකි උපකරණයකි. ඇත්තටම එය නිකංම ස්විචයකි. එසේ වුවත් ලොස් එක අවම කිරීම සඳහා අනර්ඝ වර්ගයේ කනෙක්ටර් හා ස්විච් භාවිතා කිරීම සුදුසුය (සමහරවිට කනෙක්ටර් මතුපිට රත්තරං ලෝහාලේප කර තිබිය හැකියි).

ට්‍රාන්සීවයකට ඇන්ටනාවක් සවි නොකර සම්ප්‍රේෂනය කළොත් ට්‍රාන්සීවරය පිලිස්සී යා හැකිය. ඉතිං, ඇන්ටනා ස්විචයක් භාවිතා කරන විට ඇන්ටනා කේබල් හා ට්‍රාන්සීවර් කේබල් ගලවන්නේ ගහන්නේ නැතිව දිගටම ඊට සම්බන්දව පවතින නිසා, හැමවිටම ට්‍රාන්සීවරයට ඇන්ටනාවක් ඉබේම සම්බන්ද වී පවතීවි. මෙමඟින් ට්‍රාන්සීවරයට අමතර වාසියක් අත් වේ.

සාමාන්‍යයෙන් යම් ඇන්ටනා ස්විචයක් සෑම සංඛ්‍යාතයක් සඳහාම එක සේ ක්‍රියාත්මක නොවේ. සමහර සංඛ්‍යාත පරාසයකට එක් ලොස් අගයකුත් තවත් සංඛ්‍යාත පරාසයකට තවත් ලොස් අගයකුත් දක්වනවා. එනිසා ඇන්ටනා ස්විචයකින් සපෝට් කරන යම් නිශ්චිත සංඛ්‍යාත පරාසයක් තිබේ. මෙම සංඛ්‍යාත පරාසයෙන් පිටට සංඥා සඳහා ඇන්ටනා ස්විචය විසින් විශාල ප්‍රතිරෝධයක් දක්වාවි (ලොස් එක වැඩිය). තවද, ඇන්ටනා ස්විචය තමන් විසින් සාදා ගන්නේ නම්, හැකි තරම් ස්ට්‍රේ කැපෑසිටන්ස් හා ස්ට්‍රේ ඉන්ඩක්ටන්ස් අගයන් අවම වන පරිදි එය සකස් කර ගැනීමටත් සිදු වේ (නැතිනම් ඉහල සංඛ්‍යාත සඳහා එය උචිත නොවන්නට පුලුවන්).

පහත දැක්වෙන්නේ සරල ඇන්ටනා ස්විචයක පරිපථ සටහනකි. මින් ඇන්ටනා දෙකක් එක් ට්‍රාන්සීවරයකට සම්බන්ද කරන ආකාරය දක්වා ඇත. ඇත්තටම එම උපාංගයම භාවිතා කළ හැකියි එක් ඇන්ටනාවක් ට්‍රාන්සීවර් දෙකක් සම්බන්ද කිරීමටත්. එවිට, TX ලෙස පෙනෙන පෝට් එකට ඇන්ටනාවද, ANT කියා පෙන්වා ඇති පොට් දෙකට ට්‍රාන්සීවර් දෙකක්ද සවි කළ හැකියි. ස්විචය එහා මෙහා කිරීමෙන් වම් පැත්තේ පෝට් එකට අවශ්‍ය දකුණු පස පෝට් එකක් සවි කළ හැකියි.

 
මෙහිදී ඇන්ටනා කනෙක්ටර්වල මැද කම්බි පමණි ඉහත රූපයේ ආකාරයට සම්බන්ද කරන්නේ. කනෙක්ටරයේ ග්‍රවුන්ඩ් අග්‍රය සාමාන්‍යයෙන් සම්බන්ද කරන්නේ ඉහත ඇටවුම ආවරණය කිරීමට යොදා ගන්නා ලෝහමය කේසිං එකටයි. අනිවාර්යෙන්ම ලෝහමය කේසිං එකක් තිබිය යුතුය. එවිට එය ෆැරඩේ ෂීල්ඩ් එකක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වන අතරේම RF ground ලෙසද ක්‍රියා කරයි. පහත දැක්වෙන්නේ ඉහත ආකාරයට සාදා ගත් ඇන්ටනා ස්විචයකි.

 

පෙට්ටිය ඇතුලත වයර්/සම්බන්ද කොටස් හැකි පමණ කෙටි වීම සුදුසුය. වයර්වල ගේජ් එක සංඥා ජවයට ගැලපෙන විශාලත්වයකින් පැවතිය යුතු අතර සම්බන්ද කිරීම් ආදිය ලොස් අවම වන පරිදි සිදු කළ යුතුය. ස්විචයේ අග්‍ර (contacts) හරහාද සංඥා ගමන් කරන නිසා, ස්විචයේ කන්ටැක්ට් හොඳ තඹවලින් සාදා තිබීම වැදගත් අතර, වයර් කැබැලි මෙන්ම ඒවායේ විශාලත්වය (ගේජ්) විශාල විය යුතුය. ඇත්තටම ඇන්ටනාව මෙන්ම ඇන්ටනා ස්විචයද සංඥා ජවයට ගැලපිය යුතුය (එනම් සන්නායක කොටස්වල ගේජ් එක විශාල විය යුතු අතර ප්‍රතිරෝධි අගය අවම විය යුතුය). නැතිනම් රත් වී ව්‍යසනයන් සිදු විය හැකියි.

තවද, තවදුරටත් කොලිටිය වැඩි කර ගත හැකියි භාවිතා නොකෙරෙන කනෙක්ටර්වල මැද කම්බි ග්‍රවුන්ඩ් වීමට සැලැස්වීමෙන්. තවද, ට්‍රාන්සීවරයෙන් සංඥා යවන අතරේ ඇන්ටනා ස්විචය ක්‍රියාත්මක නොකිරීමට (එනම් ඇන්ටනා මාරු නොකිරීමට) වග බලා ගන්න. ඇන්ටනා ඉහල අහසේ රඳවන නිසා ඒ ඔස්සේ අකුණු සැර වැදී අධික විදුලියක් ගලා ඒමට හැකියි. තවද, වාත අංශු ඇන්ටනාවේ වැදීම නිසා ඇති වන ස්ථිතික ආරෝපන/විදුලියද විනාශකාරි වේ. එනිසා, සමහර ඇන්ටනා ස්විචවල මේ ගැටලු සඳහා ආරක්ෂිත පරිපථයක්ද (metal oxide varistor යොදා ගෙන surge protection) තිබෙනවා.

එක පෝට් එකක් තවත් පෝට් 2කට සම්බන්ද කළ හැකි ඉහත ස්විචයම හැකියි පෝට් ගණනාවක් සහිත එකක් බවට පත් කරන්නටත්. සාමාන්‍ය two-way ස්විචයක් වෙනුවට ස්ථාන ගණනාවකට කැඩිය හැකි rotary switch වැනි ස්විචයක් ඒ සඳහා යොදා ගත හැකිය.

 

මීට අමතරව ඉන්පුට් හා අවුට්පුට් පැති දෙකේම කනෙක්ටර් කිහිපය බැඟින් තිබෙන ස්විචද සෑදිය හැකියි. මෙවැනි ස්විචයකින් පුලුවන් එකවර ඇන්ටනා කිහිපයක් හා ට්‍රාන්සීවර් කිහිපයක් සම්බන්ද කරන්න. එවිට අවශ්‍ය ඇන්ටනාව තේරීමට එක් ස්විචයකුත් (රොටරි ස්විචයක්), එසේ තෝරාගත් ඇන්ටනාවට සම්බන්ද වන ට්‍රාන්සීවරය තේරීමට තවත් ස්විචයකුත් පවතිනවා. උදාහරණයක් ලෙස පහත ස්විචයේ ඇන්ටනා 6ක් හා ට්‍රාන්සීවර 6ක් වෙන වෙනම සම්බන්ද කළ හැකියි.

 


ඉහත ආකාරයේ ස්විච ක්‍රියාත්මක කළ යුත්තේ අතින්ය (manual). එනිසා ඒවා උපකරණ තිබෙන අන්තයේ (කාමරය තුල) තැබිය යුතුය. අවශ්‍ය වෙලාවට අවශ්‍ය ඇන්ටනාව/උපකරණය ස්විචය කරකවා තේරිය හැකිය. එහෙත් ඇන්ටනා කිහිපයක් තිබෙන විට, ඒ සියල්ල ඇන්ටනා සමූහය සහිත ස්ථානයේදීම(එනම් ඇන්ටනා කනුව/ටවරය ළඟ) එකම ස්විචයකට සවි කර, එම ස්විචයේ සිට එක කේබලයක් පමණක් ෂැක් එකට (කාමරයට) ගෙන ආ හැකිය. මෙමඟින් මිල අධික ඇන්ටනා කේබල් කිහිපයක් වෙන වෙනම ෂැක් එකේ සිට ඇන්ටනාවලට සවි කිරීම මඟ හැර එක කේබලයකින් සියල්ල කනෙක්ට් කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ. එහෙත් දැන් මෙම ස්විචය සවි කරන්නට සිදු වන්නේ ඇන්ටනා තිබෙන ස්ථානයේය. එනිසා remote antenna switch ලෙස ඒවා හැඳින්වේ. මේවා එලිමහනේ තිබෙන බැවින් කාලගුණ තත්වයන්ට (දැඩි රශ්මියට හා ජලයට) ඔරොත්තු දෙන ලෙසද සැකසිය යුතුය (ඇතුලත සීල් වන සේ).

 
දුරස්ථව ඇන්ටනා ස්විචය ක්‍රියාකාරි වන නිසා කාමරයේ සිට විදුලිමය වශයෙන් අවශ්‍ය පෝට් එක තේරීමට හැකි විය යුතුය. මේ සඳහා relay switch (solenoid) භාවිතා කළ හැකිය. මෙවැනි රිමෝට් ඇන්ටනාවක් සාදන ක්‍රම ගණනාවකි. සංඥාවට අමතරව අවශ්‍ය පෝට් එක තෝරන පාලක සංඥාද/විදුලියද ස්විචයට ගෙන යා යුතුය. එය මූලිකව ක්‍රම දෙකකින් කළ හැකියි. එකක් නම්, එක් එක් පෝට් එක සක්‍රිය කිරීම සඳහා වෙන වෙනම (ඉතා ලාභ හා ගේජ් එක අඩු) කරන්ට් වයර් ඇදිය හැකියි. එහෙමත් නැතිනම්, රේඩියෝ සංඥා රැගෙන යන කොඇක්ස් කේබලය ඔස්සේම එම කන්ට්‍රෝල් සංඥා/විදුලිය ගෙන යා හැකියි (මෙවිට අමුතුවෙන් කරන්ට් වයර් ගොන්නක් අවශ්‍ය නැත). මෙම කන්ට්‍රෝල් සංඥාවල සංඛ්‍යාතය සංඥා සංඛ්‍යාතයන්ට වඩා ඉතා පහල නිසා ඉන් ගැටලුවක් නොවේ. මෙවිට, කන්ට්‍රෝල් කොන්සෝල්/යුනිට් එකේ සිට යවන පාලක සංඥා ෆිල්ටර් කර ගැනීමට පරිපථ කොටස රිමෝට් ඇන්ටනා ස්විචය තුල තිබේ. ඉහත රූපයේ පෙන්වන ස්විචය භාවිතා කරන්නේ මෙම දෙවැනි ක්‍රමයයි


ඉහත ආකාරයේ රිමෝට් ඇන්ටනා ස්විචයක පරිපථ සටහනක් පහත ඇත (Phil Salas - AD5X නම් තැනැත්තා විසින් එය සැලසුම් කර ඇත). මෙම සරල පරිපථ මඟින් ඇන්ටනා දෙකක් පමණයි සම්බන්ද කළ හැක්කේ. මෙහි දකුනුපස පරිපථය ඇන්ටනා සමඟ පවතින අතර, වම්පස පරිපථය කාමරයේ පවතී. ට්‍රාන්සීවරයේ සිට එන සංඥා (කේබලය) වම්පස පරිපථයේ RF IN සොකට් එකට සම්බන්ද කෙරේ. තවද, එම පරිපථය මඟින් කොඇක්සියල් කේබලයේ මැද කම්බියට වෝල්ට් 12ක කන්ට්‍රෝල් විදුලි සංඥාවද සවි කෙරේ. මෙම සංඥා දෙවර්ගයම දැන් RF/DC OUT යන සොකට් එකට සම්බන්දිත කොඇක්සියල් කේබලය හරහා දකුනුපස පෙන්වන පරිපථය කරා ගමන් කරයි. එම කේබලය එම පරිපථයේ RF/DC IN යන සොකට් එකට සවි කෙරේ. ඇන්ටනා දෙක RF OUT1, RF OUT2 යන සොකට් දෙකට සවි වේ.
 

ඉහත පරිපථ තේරුම් ගැනීම පහසුය. වම්පස පරිපථයේ RF IN ට ලැබෙන අධිසංඛ්‍යාත සංඥා කෙලින්ම RF/DC OUT කරා ගමන් කරයි. මයික්‍රොහෙන්රි 100ක ඉන්ඩක්ටරය නිසා එම සංඥා පහල පරිපථ කොටසට ගමන් කිරීම වැලකේ. පහල පරිපථ කොටසේ ඇති කැපෑසිටර් විසින් කරන්නේද එම පරිපථ කොටසේ යම් විදියකින් හෝ පවතින අධිසංඛ්‍යාත සංඥා භූගත කිරීමයි. තවද, කන්ට්‍රෝල් සංඥා ඇතුලු කරන පරිපථ කොටසින් අධිසංඛ්‍යාත සංඥා බැරිවෙලාවත් ඇන්ටනා කේබලයට ඇතුලු වීමද ඉහත ඇටවුම් නිසා වැලකී යයි. ඒ අනුව අධිසංඛ්‍යාත සංඥා පරිපථ කොටස හා අවසංඛ්‍යාත සංඥා පරිපථ කොටස අතර ඉතා හොඳ isolation (සංඥාමය වෙන්වීමක්) ඇත.
සංඥා දෙවර්ගයම කේබලය හරහා අනෙක් පරිපථයට ඇතුලු වන අතර, එහිදී කන්ට්‍රෝල් සංඥාව හා ට්‍රාන්සීවර් සංඥාව වෙන් කළ යුතුය. 0.01uf කැපෑසිටරය නිසා අවසංඛ්‍යාත කන්ට්‍රෝල් සංඥා ඇන්ටනා වෙතට යෑම වලකින අතර, ඒ වෙනුවට එම අවසංඛ්‍යාත සංඥා පහසුවෙන්ම 100uH කොයිලය හරහා පහල පරිපථ කොටසට ගමන් කරයි. දැන් මෙම කන්ට්‍රෝල් සංඥා විදුලිය රිලේ එකට යැවේ.


මෙම සරල පරිපථයේදී කන්ට්‍රෝල් සංඥාව ඇත්තටම නිකංම ඩීසී වෝල්ටියතාවකි. එම වෝල්ටියතාව ඔන් ඕෆ් කිරීම පමණයි කළ යුත්තේ. ඒ සඳහා නිකංම ඔන් ඕෆ් ස්විචයක් සවි කළ හැකියි. ස්විචය ඔන් වන විට, ඩීසී විදුලිය විසින් අනෙක් පරිපථයේ ඇති රිලේ එක සක්‍රිය කරයි. එවිට ඇන්ටනාව මාරු වේ. එච්චරයි. ඇන්ටනා ගණන වැඩි කිරීමට අවශ්‍ය නම්, නිකංම මේ ආකාරයේ සරල ස්විචයක් සවි කළ නොහැකිය. ඒ වෙනුවට ඊට වඩා සංකීර්ණ (උදාහරණයක් ලෙස, නිකංම ඔන් ඕෆ් කරනවා වෙනුවට වෝල්ටියතා මට්ටම් වැඩි ගණනක් යොදා ගෙන (එනම් ASK මූර්ජනය), හෝ වෙනත් එවැනි ක්‍රමයක් සහිත) කන්ට්‍රෝල් සංඥාවක් ඇතුලු කිරීමටත්, රිමෝට් ස්විචය තුලදී එම සංකීර්ණ සංඥාව විකේතනය කිරීමටත් හැකි ලෙස පරිපථ සැලසුම වෙනස් කළ හැකිය.

ටවර් එක ළඟ තිබෙන ඇන්ටනාවලට කන්ට්‍රෝල් සංඥා වෙන වෙනම රැගෙන යන පරිදි රිමෝට් ස්විචයක් සාදන හැටිත් බලමු (මෙවිට කොඇක්සියල් කේබලය හරහා නෙමෙයි රිලේවලට කන්ට්‍රෝල් සිග්නල් යවන්නේ). මෙහිදී සංඥා රැගෙන යෑමට (මිල අධික) එක් කොඇක්සියල් කේබලයක් පමණයි භාවිතා වෙන්නේ. එහෙත් එක් එක් ඇන්ටනාවට කන්ට්‍රෝල් සංඥා රැගෙන යාම සඳහා වෙන වෙනම (ලාභ) වයර් ඇදිය හැකියි. මෙවිට ෂැක් එකේ තිබෙන යුනිට් එකේ රොටරි ස්විචය කරකවා අවශ්‍ය රිලේ එක සක්‍රිය කෙරේ. සක්‍රිය නොවී පවතින සෑම ඇන්ටනා එකක්ම ඉබේම භූගතය හා සම්බන්දව පවතී (එය මෙම පරිපථයෙන් ඉබේම ලැබෙන හොඳ ලක්ෂණයකි). පහසුවෙන්ම මෙම ක්‍රමය ඇන්ටනා විශාල ගණනකට සැලසුම් කර ගත හැකිය.
 
 
 
අද (ඩිජිටල්) ඉලෙක්ට්‍රෝනික්ස් තාක්ෂණය දියුනු හා උපාංග ලාභ නිසා විවිධ ක්‍රම මේ සඳහා භාවිතා කළ හැකිය. කන්ට්‍රෝල් සංඥා DTMF ක්‍රමයට වුවද යැවිය හැකිය (මෙවිට දුරකතන අංක පුවරුවකින් ඇන්ටනා තේරීම සිදු කළ හැකියි; මෙවන් විවිධ ක්‍රම ගැන ඔබට සිතා බලන්න). අන්තර්ජාලය හරහා හෝ වයිෆයි හෝ බ්ලූටූත් හරහා වුවද පාලනය කළ හැකි පරිදි මෙම ස්විච නිර්මාණය කළ හැකිය. පහත රූපයේ දැක්වෙන්නේ මෙවැනි දියුනු ඇටවුමකි. ඇන්ටනා ස්විචයට ට්‍රාන්ස්මීටරයේ (හෝ පවර් ඈම්ප් එකේ) සිට එන කේබලය සවි කර ඇති අතර, පාලක සංඥා ඊට යවන්නේ ඊතර්නෙට් පරිගනක නෙට්වර්ක් සෑදීමට යොදා ගන්නා CAT5e කේබලයකිනි (පරිගනක ජාල තාක්ෂණයේදී මෙම කේබලය උපකරණයේ සිට නෙට්වර්ක් හබ්/ස්විච්/රවුටර් එකට ඇදිය හැකි උපරිම දුර මීටර් 100කි). ඇන්ටනා ස්විචයේ ඇති පරිපථ කොටස්වලට විදුලි බලය අවශ්‍යයිනෙ. මෙම විදුලිය ලබා දීම සඳහා ඊතර්නෙට් නම් පරිගනක ජාලය තුල භාවිතා වන තවත් තාක්ෂණික උපක්‍රමයක් වන PoE (Power over Ethernet) යොදා ගැනේ. ඒ සඳහා ඊතර්නෙට් ස්විචය හා ඇන්ටනා ස්විචයට අතරමැදින් PoE උපාංගය සවි කර තිබේ (එම උපාංගයට මේන්ස් විදුලිය ලබා දේ). මෙම ස්විචය පරිගනකය හෝ ස්මාට් ෆෝන් එක මත රන් වන වෙබ් බ්‍රවුසරයක් හරහා කන්ෆිගර් (සෙටිංස් සෑදීම) කළ හැකිය.

 

Read More »

Thursday, December 28, 2017

ආරක්ෂිතව ඊමේල් යැවීම (SSL email)

4
මෙම ලිපියේ මූලික අරමුණ ඊමේල් සඳහා client SSL digital certificate එකක් නොමිලේ ලබා ගෙන භාවිතා කරන හැටි කියා දීමයි. එහෙත් ඊට අමතරව තවත් පොදු කරුණු කිහිපයක් ගැනද විස්තර කෙරේ.

අන්තර්ජාල පහසුකම් සුලභ වීම හා ලාභ වීම නිසා ඉවක් බවක් නැතිව කවුරුත් එය භාවිතා කරන බවක් පෙනේ. තමන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය ගැන කිසිසේත් නොසිතන පිරිස වැඩිය. අන්තර්ජාලයෙන් ලැබෙන විවිධාකාරයේ ප්‍රයෝජන විවිධ ස්වරූපවලින් ලැබෙන නිසා සමහරවිට තාක්ෂනය ගැන දන්නා අයෙකුට වුවත් සෑම නිමේෂයකදීම ආරක්ෂිත වීම ගැන නොසිතෙනු ඇත හදිසිය නිසාම.

අන්තර්ජාලය හරහා විවිධ සේවා/ප්‍රයෝජන ලැබෙන නිසා, ඒ එක් එක් සේවාව ආරක්ෂිතව පරිහරණය කළ යුත්තේ කෙසේද යන්න දැන ඉගෙන සිටීම වටී. මේ අතරින් පැරණිතම මෙන්ම ඉතාම වැදගත් සේවයක් වන ඊමේල් ආරක්ෂිතව පරිහරණය කරන ආකාරය ගැනයි මා අද පෙන්වා දෙන්නේ.

මුදලට මෙන්ම නොමිලේම ඊමේල් සපයන සේවා විශාල ගණනක් ඇත. ඇත්තටම ටෙලිකොම්, යුරේකා හෝ වෙනත් මුදලට ලබා ගන්නා ඊමේල් සේවාවන්ට වඩා gmail, hotmail, yahoo වැනි නොමිලේ ලැබෙන සේවා ඉතා කාර්යක්ෂම හා ඵලදායි වේ. මා පෞද්ගලිකව ජීමේල් සේවාවට වැඩි කැමැත්තක් දක්වනවා. සමහරුන්ට ජීමේල් යනු ඊමේල්වලට සමාන වචනයකි. ඒ කියන්නේ ජීවිතේටම ඔවුන් ඊමේල් සේවාව භාවිතා කර තිබෙන්නේ ජීමේල් හරහා පමණි. තවත් සමහරෙකු මට හමු වී තිබෙනවා ඔවුන් කිසිදා ඊමේල් භාවිතා කර නැති මුත්, ජීමේල් නම් භාවිතා කර තිබෙනවා යැයි කියන (ජීමේල් යනුද ඊමේල් සේවාවක් බව ඔවුන් නොදනී). එවැනි දැනුම අඩු අයෙකු මෙය කියවනවා නම්, ඔවුන්ගේ දැන ගැන්මට පහත ඡේදය ලියමි.

විද්‍යුත් තැපෑල හෙවත් ඊමේල් (electronic mail = email) යනු අන්තර්ජාලය හරහා සැපයෙන ඉතා අනර්ඝතම සේවාවකි. වෙබ්, ඉන්ටර්නෙට් කෝල් (VOIP) ආදී තවත් බොහෝ සේවා අන්තර්ජාලය හරහා විවිධ ආයතන විසින් මුදලට හෝ නොමිලේ සපයන බව ඔබ දන්නවා. ඉතිං, එලෙසම ඊමේල් යන පොදු නමින් හැඳින්වෙන සේවාවත් එලෙසම ලොව පුරා විවිධ ආයතන දහස් ගණනක් විසින් ලබා දේ. gmail යනු Google යන ඇමරිකානු ආයතනය විසින් නොමිලේ ලබා දෙන ඊමේල් සේවයයි. https://mail.google.com යන වෙබ් ලිපිනයට ගොස් ඕනෑම කෙනෙකුට පහසුවෙන් හා ඉක්මනින් ජීමේල් (ඊමේල්) ලිපිනයක් සාදා ගත හැකියි. එලෙස සාදා ගන්නා ඊමේල් ලිපිනය හැකි තරම් තමන්ගේ නමට ආසන්න කෙටි වීම වැදගත්ය. සමහරුන් ඉතා දිගු ඊමේල් ඇඩ්‍රස් සාදනවා තමන්ගේ වාසගමද ඇතුලුව මුලු නමම ඇතුලත් කරමින්. එවැන්නක් පරිහරණය කිරීම ඉතා අපහසුය. බොරුවට ඉලක්කම් ගොන්නක්ද ඇතුලු කරන්නට එපා.

ජීමේල් හෝ යාහු හෝ හොට්මේල් හෝ වෙනත් එවැනි ඊමේල් සේවාවක් හරහා ඔබ ඊමේල් ලිපිනයක් සාදා ගත් පසු එය පරිහරණය කරන්නේ කෙසේද? මෙතැන් සිට ජීමේල් සේවාව පදනම් කරගෙන විස්තර කරමි. මෙම විස්තරය අනෙක් සේවාවන් සඳහාද ගැලපේ.

පරිගනකය හරහා ජීමේල් භාවිතා කරන අය බොහෝවිට කරන්නේ https://mail.google.com යන වෙබ් ලිපිනය තම වෙබ් බ්‍රවුසරය මත එන්ටර් කර ඉන්පසු පාස්වර්ඩ් ඇතුලු කර එම සේවාවට ඇතුලු වී ඊමේල් කියවීම හා යැවීම සිදු කිරීමයි. එහි කිසිදු වරදක් නැත. ලොව කොතැනක සිට හෝ අන්තර්ජාලයට සම්බන්ද පරිගනකයක් මත එය සිදු කළ හැකි වීම විශාල පහසුවක් හා වාසියක් වේ. මේ ක්‍රමය භාවිතා කරන්නේ නම්, කිසිවිටක පාස්වර්ඩ් එක වෙබ්බ්‍රවුසරය මත සේව් කරන්න එපා. බ්‍රවුසරය විසින් සමහරවිට අසනවා පාස්වර්ඩ් එක සේව් කරන්නද කියා. බැලූබැල්මට එය ඔබට පහසුවක් සේ දැනුනත්, තමන්ගේ පෞද්ගලික පරිගනකය නොවන වෙනත් කිසිම පරිගනකයක (කාර්යාලයේ තිබෙන තමන්ගේ පරිගනකයේ වුවද) පාස්වර්ඩ් එක සේව් නොකරන්න. තවද, තමන්ට අවශ්‍ය වැඩකටයුත්ත අවසන් වූ පසු, නිකංම වෙබ්බ්‍රවුසරය ක්ලෝස් කර ඉවත් නොවී, පලමුව ජීමේල්වලින් sign out (logout) වන්න. මෙම ආරක්ෂිත ක්‍රම දෙක අනුගමනය නොකළොත් වෙනත් අයෙකුට හැකියි ඔබේ ඊමේල් එකට ඇතුලු වන්නට.

එහෙත් ඊමේල් භාවිතා කළ හැකි තවත් ආකාරයක් තිබේ (මා පෞද්ගලිකව භාවිතා කරන්නේ එයයි). මෙහිදී ඊමේල් සේවාව සඳහාම භාවිතා කරන පරිගනක සොෆ්ට්වෙයාර් (email clients) ඇත. outlook, outlook express, thunderbird යනු එවැනි ප්‍රචලිත ඊමේල් ක්ලයන්ට් කිහිපයකි. විශේෂයෙන් තන්ඩර්බර්ඩ් යන නොමිලේ අන්තර්ජාලයෙන් ඩවුන්ලෝඩ් කර ගත හැකි සොෆ්ට්වෙයාර් එක ඉතා අනර්ඝය. තන්ඩර්බර්ඩ් තම පරිගනකය මත ඉන්ස්ටෝල් කරගෙන ඒ මත තමන්ගේ ඊමේල් එකවුන්ට් එක හෝ කිහිපය ඇතුලු කරන්න. තම පෞද්ගලික පරිගනකයේ එය සිදු කිරීම පහසුවකි. මෙහි වාසි කිහිපයක් ඇත.

එක වරක් පාස්වර්ඩ් එක ඇතුලු කළ පසු නැවත නැවත පාස්වර්ඩ් ඇතුලු කිරීමට අවශ්‍ය නැත (තන්ඩර්බර්ඩ් විසින් පාස්වර්ඩ් එක සේව් කරගන්නවා). තවද, වෙබ් එක හරහා ඊමේල් කියවනවා/යවනවාට වඩා පහසුවෙන් ඊමේල් කියවීම හා යැවීම සිදු කළ හැකියි. ඊමේල් ලිපින ගණනවාක් තමන් භාවිතා කරන්නේ නම්, මෙම ක්‍රමයේ පහසුව කියා නිම කළ නොහැකිය. තන්ඩර්බර්ඩ් එක ඕපන් කරන විට ඉබේම ඔබ වෙනුවෙන් ඔබ ඊට ඇතුලු කර ඇති සියලු ඊමේල් එකවුන්ට් චෙක් කරයි. අලුත් ඊමේල් ඇත්නම්, ඒවා ඩවුන්ලෝඩ් කරයි. එය දිගටම ඕපන් කරන් සිටියොත් ඊමේල් එන ක්ෂණයෙන් ඔබට එය දන්වනවා (IMAP ක්‍රමය භාවිතා කරන්න). imap ක්‍රමය භාවිතා කරයි නම්, මුලු ඊමේල් එකම ඩවුන්ලෝඩ් නොකර, ඊමේල් එකේ සබ්ජෙක්ට් එක, සයිස් එක, එවපු කෙනා වැනි මෙටාඩේටා පමණක් ඉබේ ඩවුන්ලෝඩ් කරන ලෙස සෙටිංස් සැකසිය හැකිය (මෙමඟින් බොරුවට අනවශ්‍ය ඊමේල් ඩවුන්ලෝඩ් වීම වැලකේ). මෙවිට අවශ්‍ය ඊමේලයක් නම්, ඒ මත ක්ලික් කළ විට ඉබේම එම ඊමේලය සම්පූර්ණ වශයෙන් ඩවුන්ලෝඩ් වේ. ඇත්තටම සෙටිංස් සැකසීම මඟින් ඔබට අවශ්‍ය පරිදි බොහෝ සැකසීම් කළ හැකිය. තන්ඩර්බර්ඩ් එක විසින් ඔබේ ඊමේල් ලිපිනවල පාස්වර්ඩ් සේව් කර ගන්නා නිසා (අවශ්‍ය නම් එසේ සේව් නොකරගන්නා ලෙසද සෙටිංස් සැකසිය හැකියි; එවිට එය ඕපන් කරන හැමවිටම පාස්වර්ඩ් ඇතුලු කළ යුතුය), කැමති නම් සමස්ථ තන්ඩර්බර්ඩ් එකට පාස්වර්ඩ් එකක් දැමිය හැකිය. එවිට, එය ඕපන් කරන විට පාස්වර්ඩ් එකක් අසයි. එවිට නිවැරදි පාස්වර්ඩ් එක ඇතුලු නොකර එය ඕපන් කිරීමට බැරිය.

ඊමේල් (හා අනෙක්) සේවාවල ඇති ගැටලුවක් නම් වෙනත් අය එම ඊමේල් ලිපිනයට හොරෙන් ඇතුලු වීමට උත්සහ කිරීමයි (hacking). එනිසා ජීමේල් පාස්වර්ඩ් එක තරමක් දිගු වීම වැදගත් වේ. තවද, තමන්ගේ නම, උපන්දිනය, ගම, ටෙලිෆෝන් අංකය, දුවගේ/පුතාගේ/බිරිඳගේ නම වැනි පිටස්තරයන්ට පහසුවෙන් දැනගත හැකි දෙයක් හෝ කොටසක් පාස්වර්ඩ් එක ලෙස ඇතුලු නොකරන්න.  එලෙසම, අන්තර්ජාලයේ විවිධ සේවා සඳහා එකම පාස්වර්ඩ් එකක් භාවිතා නොකරන්න; එක් එක් අවස්ථාවට වෙනස් වෙනස් පාස්වර්ඩ් යොදන්න. ඉංග්‍රිසි අක්ෂර, ඉලක්කම් ආදිය මිශ්‍රිත යමක් ඇතුලු කරන්න. පෞද්ගලිකව මා යොදන පාස්වර්ඩ් මටම මතක නැත; ඒවා එතරම්ම දිග හා අහඹු වේ (ඒවා මා වෙනම ඩයරියක ලියා කාමරයේ ආරක්ෂිත තැනක ඩයරිය තබා ඇත).

දැන් ජීමේල් (හා වෙනත් ඊමේල් සේවාවලත්) විසින් තවත් අපූරු ආරක්ෂිත උපක්‍රමයක් අපට ලබා දී ඇත. එය two step verification ලෙස හැඳින්වේ.  එහිදී තමන්ගේ පෞද්ගලික සෙල්‍යුලර් දුරකතන අංකය ඊමේල් සේවාවට ඇතුලු කරයි. එවිට ඊමේල් එකට ලොග් වන සෑම විටම, එම ෆෝන් එකට ජීමේල් විසින් යම් අංකයක් එස්එම්එස් කරයි. එවිට, එම අංකයද පාස්වර්ඩ් එක ඇතුලු කළාට පසුව ඇතුලු කළ යුතුය. ඇත්තටම මෙය ඉතාම වටිනා ආරක්ෂිත උපක්‍රමයකි. https://myaccount.google.com/signinoptions/two-step-verification යන ලින්ක් එකට ගොස් එම පහසුකම තමන්ගේ ඊමේලය සඳහා එනේබල්/සක්‍රිය කරගත හැකිය. එහෙත් තමන්ට අවශ්‍ය නම්, තම පෞද්ගලික පරිගනකයෙන් එකවරක් එම අංකය ඇතුලු කර, එතැන් සිට ඉදිරි කාලය සඳහා නැවත එම අංකය ඉල්ලන්නේ නැතිව සිටින සේද උපදෙස් දිය හැකියි (එය කිරීම උචිතය). තන්ඩර්බර්ඩ් එකට මෙම පහසුකම සක්‍රිය කළ ඊමේල් එකවුන්ට් ඇතුලු කරන විටත් එක වරක් එම එස්එම්එස් එකින් අංකය එවා, එය ඇතුලු කළ පසුව එතැන් සිට ලොග්වන වාරයක් පාසා නැවත නැවත අංකය එවන්නේ නැත. ජීමේල් භාවිතා කරනවා නම් ටූ ස්ටෙප් වෙරිෆිකේෂන් පහසුකම භාවිතා නොකර සිටීමම මෝඩකමකි.

වෙබ්බ්‍රවුසරය හරහා හෝ තන්ඩර්බර්ඩ් හරහා හෝ ඔබ ජීමේල් භාවිතා කරනවා නම්, ඔබේ පරිගනකයත් ගූගල් ආයතනයේ පවතින ඊමේල් සේවාව සපයන පරිගනකය (mail server) අතර සන්නිවේදනය සිදු වන්නේ ඉතා ආරක්ෂිතවයි. SSL නම් තාක්ෂණය ඔස්සේ එය සිදු වේ. මෙනිසා ඔබේ පරිගනකයේ සිට මේල් සර්වර් එකටත්, එහි සිට ඔබේ පරිගනකයටත් එන සියලු දත්ත අතරමැදි හැකර් කෙනෙකුට කියවිය නොහැකි පරිදි ආරක්ෂිත කේතවලට හරවා (encryption) යැවේ. එමඟින්ද ඔබේ ඊමේල් සන්නිවේදනය ඉතා ආරක්ෂිත වේ.

එසේ වුවත්, ඔබේ ජීමේල් එකවුන්ට් එකේ සිට SSL භාවිතා නොකරන වෙනත් ඊමේල් ලිපිනයකට ඊමේල් එකක් යැව්වොත් එම ඊමේලයේ ආරක්ෂාව අනතුරේ පවතී. මෙවිට, ඔබේ පරිගනකයේ සිට ඉතා ආරක්ෂිතව ඊමේලය ජීමේල් මේල් සර්වර් එකට යැවුවත්, එහි සිට අනෙක් කෙනාට අයත් මේල් සර්වර් එකටත්, එතැන් සිට අනෙක් කෙනාගේ පරිගනකයටත් ඊමේලය යන්නේ ආරක්ෂාවක් නැතිවයි. ඒ අතරේදී හැකර් කෙනෙකුට සමහරවිට හැකි වේවි එම ඊමේලය හොරෙන් කියවන්නට.

ඉහත අනාරක්ෂිත බව නැති කිරීමට ක්‍රමයක් ඇත. එයත් SSL තාක්ෂණයම භාවිතා කිරීමකි. එහෙත් මෙහිදී ඔබ විසින්ම "කෘත්‍රිමව" ඔබේ ඊමේලය ඔබේ පරිගනකයෙන් පිටවන්නට පෙරම එන්ක්‍රිප්ට් (කේත) කරනවා. ඉන්පසු එම එන්ක්‍රිප්ට් කරපු ඊමේලය සුපුරුදු ලෙසම යවනවා. දැන් එම ඊමේලය එය ලබන්නාගේ පරිගනකය වෙත ගමන් කරන තෙක් කිසිදු කෙනෙකුට කියවිය නොහැකිය. මේල් සර්වර් විසින් SSL භාවිතා කළත් නැතත් දැන් වෙනසක් නැත; ඊමේලය දැන් ආරක්ෂිතයි. එහෙත් මෙය සිදු කිරීමට ඔබට යම් අමතර වැඩක් කිරීමට සිදු වේ. එනම්, SSL digital

client certificate එකක් ලබා ගැනීමට සිදු වේ. මෙම සහතිකය ලබා දෙන්නේ ඊමේල් ඇඩ්‍රස් සඳහාය. ඔබ සතුව තිබෙන එක් එක් ඊමේල් ඇඩ්‍රස් එක සඳහා වෙන වෙනම සහතිකය බැඟින් ලබා ගත හැකියි (එක් ඊමේල් ලිපිනයක් සඳහා නිකුත් කළ සහතිකයක් වෙනත් ඊමේල් ලිපිනයක් සඳහා වලංගු නොවේ හරියට කෙනෙකුගේ හැඳුනුම්පත තවත් කෙනෙකුට වලංගු නොවන්නා සේ). ඉස්සර නම් මේ සඳහා යම් වාර්ෂික මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වුවත්, දැන් එයද නොමිලේම ලබා දෙන ආයතන තිබේ. මෙලෙස නොමිලේ සහතිකයක් ලබා ගෙන එය (තන්ඩර්බර්ඩ් සමඟ) භාවිතා කරන්නේ කෙසේද යන්න පෙන්වාදීම තමයි මෙම ලිපියේ මුඛ්‍ය පරමාර්ථයත්. SSL තාක්ෂණය ගැන මා විස්තර කරන්නට යන්නේ නැත (අවශ්‍ය නම් ඒ ගැනත් අන්තර්ජාලයෙන්ම කියවා ඉගෙන ගන්න).

ඩිජිටල් ක්ලයන්ට් සර්ටිෆිකට් නොමිලේ ලබා දෙන ප්‍රමුඛ ලොව පිලිගත් ආයතනයක් වන්නේ comodo යන ආයතනයයි. එහි වෙබ් ලිපිනය www.instantssl.com වේ. එම වෙබ් අඩවියට ඇතුලු වූ පසු නොමිලේ සහතිකය ලබා ගැනීම සඳහා ලින්ක් එකක් එහි ඇත (දැනට එම ලින්ක් එක වන්නේ https://www.instantssl.com/ssl-certificate-products/free-email-certificate.html වේ). එහි ඇති උපදෙස් අනුව ගොස් තමන්ගේ නමේ මුල් නම (first name), අග නම (last name), අදාල ඊමේල් ලිපිනය, හා තමන්ගේ රට ඇතුලු කරන්න. ඊටත් අමතරව revocation password නම් පාස්වර්ඩ් එකකුත් ඇතුලු කරන්න.



මෙම පාස්වර්ඩ් එක අවශ්‍ය වන්නේ කුමක් හෝ හේතුවක් නිසා ඔබ ලබා ගත් සර්ටිෆිකට් එක බලරහිත (revoke) කිරීමටයි. සාමාන්‍යයෙන් එය බලරහිත කිරීමට සිදු වන්නේ ඔබේ සහතිකය (එනම්, ඔබේ සහතිකයට බැඳුණු private key ලෙස හැඳින්වෙන පාස්වර්ඩ් එක (විශාල අංකය)) තවත් අයෙකුගේ අතට ලැබීමයි  (එම ප්‍රයිවට් කී යන අංකිත පාස්වර්ඩ් එක සහතිකය සෑදෙන විට ඉබේම ඔබට සාදා දෙන එකකි). එය හරියට ඔබේ බැංකු කාඩ් එකේ පින් අංකය වෙනත් කෙනෙකු දැනගන්නවා වැනිය. එනිසා මෙම සහතිකය බොහොම පරිස්සම් කරගත යුතුය. ඉතිං පහත රූපයේ ආකාරයට ඔබේ තොරතුරු ඇතුලු කර agreement accept කිරීමට ඉදිරියෙන් ටික් එක යොදා next> කරන්න. 

 
ඉන්පසු ඔබේ ඩිජිටල් සර්ටිෆිකට් එක ඩවුන්ලෝඩ් කර ගැනීමට ලින්ක් එක සහිත ඊමේල් එකක් ඔබ ඇතුලු කළ ඊමේල් එකට එයි. එම ලින්ක් එක මත ක්ලික් කළ විට, වෙබ්බ්‍රවුසරය ඕපන් වී එම සහතිකය පරිගනකය මත ස්වයංක්‍රියවම ස්ථාපනය කරයි. වෙබ්බ්‍රවුසරය අනුව ඔබට එය දිස්වන ආකාරය තරමක් වෙනස් විය හැකි වුවත් එය ඇත්තටම එතරම්ම සරල ක්ෂණික දෙයකි.

 

දැන් ඩිජිටල් සහතිකය වෙබ් බ්‍රවුසරය තුල ඩිජිටල් සර්ටිෆිකට් සාමාන්‍යයෙන් ගබඩා කර ගන්නා ආරක්ෂිත ස්ථානයේ සේව් වේ. මා භාවිතා කරන්නේ Mozilla Firefox නිසා, එහි එය ගබඩා වී ඇත්තේ පහත රූපයේ පෙනෙන ආකාරයටයි. එයට පිවිසෙන්නේ  ෆයර්ෆොක්ස්හි Options මෙනුවට ගොස්, එහි ඇති privacy & security යන උපමෙනුවට ගොස් එහි යටම ඇති View Certifcates... යන බට්න් එක ක්ලික් කිරීමෙනි. එහි Your Certificates යන ටැබ් එකේ පෙන්වන්නේ මෙලෙස ඔබ දැනට ලබාගෙන ඇති ඩිජිටල් සර්ටිෆිකට් වේ.

 

දැන් කරන්නට තිබෙන්නේ මෙම ඩිජිටල් සහතිකය තන්ඩර්බර්ඩ් මතත් ස්ථාපනය කර ගැනීමයි. ඒ සඳහා ඉහත රූපයේ පෙන්වන ආකාරයට අදාල ඊමේල් ලිපිනය සහිත සහතිකය තෝරා Backup... යන බට්න් එක ක්ලික් කිරීමයි. එවිට තමන් කැමති තැනක තමන් කැමති නමකින් සහතිකය සේව් කර ගන්න. මෙවිට එම සහතිකය වෙනත් අයකු හොරෙන් ඔහුගේ පරිගනකය මත ස්ථාපනය කිරීම වැලැක්වීම සඳහා කැමති නම් එය බැකප් කරන අවස්ථාවේදී පාස්වර්ඩ් එකක් වුවද යෙදිය හැකිය. මා නම් හැමවිටම සරල හෝ පාස්වර්ඩ් එකක් ඊට යොදනවා. එච්චරයි.


දැන් කරන්නට තිබෙන්නේ තන්ඩර්බර්ඩ් ඕපන් කර, එහි Options->Account Settings යන මෙනුව ක්ලික් කර එහි ස්ථාපනය කර ඇති ඊමේල්වල සෙටිංස් සකසන ඩයලොග් බොක්ස් එකට යෑමටයි. ඉන් ඩිජිටල් සහතිකයට අදාල ඊමේල් ලිපිනය යටතේ ඇති Security කියන එක මත ක්ලික් කරන්න. ඉන්පසු දකුනු පස ඇති Manage Certificates යන ටැබ් එක ක්ලික් කරන්න. එවිට පෙර බැකප් කරගත් ෆයිල් එක import කිරීමට අවස්ථාව ලැබේ. එහි ඇති ඉම්පෝට් යන බට්න් එක මත ක්ලික් කර පෙර බැකප් කරගත් ෆයිල් එක තෝරන්න. එවිට අර පාස්වර්ඩ් එක ඇතුලු කිරීමට සිදු වේ. තන්ඩර්බර්ඩ් එකේ ස්ථාපනය කළ පසුත් එතැනදිත් එය නැවත ආරක්ෂා කිරීමට නැවතත් පාස්වර්ඩ් එකක් ඉල්ලයි. එයත් දුන් පසු ok කරන්න. ඉන්පසු Digital Signing හා Encryption යන කොටස් දෙක යටතේම ඇති Select... යන බට්න් ක්ලික් කර තන්ඩර්බර්ඩ් තුලට ඉම්පෝට් කරගත් සහතිකය අදාල ඊමේල් ලිපිනය සමඟ බද්ධ කරන්න. එච්චරයි. දැන් සියල්ල අවසන්. එය පාවිච්චි කරන්නට පමණයි දැන් තිබෙන්නේ.


මෙවන් ඩිජිටල් සහතිකයක් දෙයාකාරයකින් භාවිතා කළ හැකිය. මේ දෙයාකාරයම භාවිතා කළ හැක්කේ තන්ඩර්බර්ඩ් හෝ එවැනි සොෆ්ට්වෙයාර් එකකින් ඊමේල් භාවිතා කරන විට පමණි. වෙබ් බ්‍රවුසරයෙන් ඊමේල් භාවිතා කරන අයට මෙම පහසුකම නැත.

පළමු ආකාරයේදී සිදු කරන්නේ තමන් යවන ඊමේලය digitally sign කිරීමයි. සාමාන්‍යයෙන් පෑනෙන් ලියන ලියුමක නම් ඔබට ඔබේ අත්සන දැමිය හැකියිනෙ. එමඟින් එය ඔබ විසින්ම එවූ බව සහතික වේ. එහෙත් ටයිප් කර යවන දෙයකට කොහොමද අත්සන් යොදන්නේ. එය ඩිජිටල් ආකාරයට සිදු කරන ක්‍රමය තමයි මේ. ඊමේලය සාමාන්‍ය පරිදි ලියන්න. ඉන්පසු එම ඊමේලයට සම්බන්ධ ඔබ විසින් ලබා ගත් ඩිජිටල් සර්ටිෆිකට් එක යොදාගෙන "අත්සන් කරන්න" (sign). ඉහත විස්තර අනුව අදාල ඊමේල් ලිපිනයට ඊට ගැලපෙන ඩිජිටල් සහතිකය සම්බන්ද කළ පසු, පහත රූපයේ දැක්වෙන පරිදි Security යන ටූල්බාර් එකට දකුණු පසින් ඇති යටට පිහිටි ඊහිස මත ක්ලික් කර ඉන් Digitally sign this message යන්න තෝරන්න. එය තමයි අත්සන.  


මෙවිට ඔබට නොපෙනී සිදු වන දේ නම්, අදාල ඩිජිටල් සහතිකයේ ඇති යම් කොටස් කිහිපයක් ගෙන මේ ඇත්තටම ඔබ තමයි යන්න සනාථ කරන තවත් පොඩි "ඩිජිටල් සහතිකයක්" (මෙය ඩිජිටල් අත්සනයි) ඔබගේ ඊමේලය සමඟ යැවේ. මෙම ඩිජිටල් අත්සනෙහි වැදගත් තොරතුරු 2ක් ඇත. එකක් public key ලෙස හැඳින්වෙන විශාල අංක තොගයකින් සැදුම්ලත් පාස්වර්ඩ් එකකි. අනෙක ඔබ ලියූ ඊමේලයේ සියලු බිට් ගෙන ඒ මත යම් ගණිත කර්මයක් සිදු කර ලබා ගන්නා විශේෂිත සංඛ්‍යාවකි (චෙක් අංකය). මෙහිදී ඊමේලය එන්ක්‍රිප්ට් නොවේ. ඒ කියන්නේ අතරමැදියෙකුට පෙර විස්තර කළ පරිදි අනාරක්ෂිතව ඊමේලය යැවෙන තැනකදී එය කියවිය හැකිය. එහෙත් එම ඊමේලය වෙනස් කිරීමට ඔහුට බැරිය. ඇත්තටම ඔහුට එය වෙනස් කළද හැකිය. එහෙත් ඔහුට ඩිජිටල් අත්සන වෙනස් කළ නොහැකිය. ඉතිං එම වෙනස් නොවූ අත්සන හා "වෙනස් කළ" ඊමේල් පනිවුඩය යන දෙකම ලබන්නාට ලැබුණු විට, ඔහුගේ පරිගනකය විසින් ස්වයංක්‍රියවම අර ඊමේල් පනිවුඩය මත ගණනය කිරීම සිදු කර නැවත අර චෙක් අංකය ලබා ගනී. ඉතිං දැන් අත්සනේ ඇති සංඛ්‍යාවයි මෙම සංඛ්‍යාවයි වෙනස්ය (එක බිට් එකක් හෝ වෙනස් වූ විට චෙක් අංකය බොහෝ වෙනස් වන පරිදියි මෙම විශේෂිත ගණනය කිරීම සිදු වන්නේ). එමඟින් ලබන්නාගේ පරිගනකය විසින් ඔහුට කියා සිටිනවා මෙම ඊමේලය යවන්නා (ඒ කියන්නේ ඔබ) විසින් එවූ ඔරිජිනල් ඊමේලය නොව අතරමඟදී විකෘති වී ඇති ඊමේලයක් බව. ඒ කියන්නේ එම ඊමේලය ඔහු විසින් විශ්වාස නොකළ යුතුයි දැන්. කිසිදු විකෘතියක් වී නැතිනම් එවැනි වෝර්නිං එකක් දෙන්නේ නැත. මෙම ක්‍රමය ඉතිං අත්සනකට සමානයි නේද? එවිට තන්ඩර්බර්ඩ් මඟින් එලෙස සයින් කර එවන ඊමේලයක් පහත රූපයේ ආකාරයට දිස් වේ. එහි රතුපාටින් රවුම් කර ඇති ලියුම් කවරය මත ක්ලික් කළ විට තවත් වින්ඩෝ එකකින් පෙන්වනවා මෙම ඊමේලය සමඟ ඇටෑච් වී ඇති ඩිජිටල් අත්සන. ඊමේලය විකෘති වී නොමැති බවද එහි සඳහන්. 

දෙවැනි ආකාරයේදී වන්නේ ඊමේලය එන්ක්‍රිප්ට් කිරීමයි. ඇත්තටම A විසින්  B ට ඊමේලයක් එන්ක්‍රිප්ට් කර යැවීමට නම්, A සතුව තිබිය යුතුයි B ගේ PUBLIC KEY එක. පබ්ලික් කී එකත් ප්‍රයිවට් කී එක මෙන්ම එම ඩිජිටල් සර්ටිෆිකට් එක සාදන විටම ඔබ වෙනුවෙන්ම ඉබේම සාදා දෙන්නකි. ප්‍රයිවට් කී එක තමන් විසින් හොඳින් ආරක්ෂා කර ගත යුතු වුවත්, පබ්ලික් කී එක ඕනම කෙනෙකුට ලබා දිය හැකිය (ඒකනෙ ඊට පබ්ලික් කියන්නෙත්). මේ කී දෙක අතර අපූරු සම්බන්දතාවක් තිබේ. එනම්, එක් කී එකකින් එන්ක්‍රිප්ට් කළ දෙයක් නැවත එන්ක්‍රිප්ට් එක නැති කළ හැක්කේ (DECRYPTION) අනෙක් කී එකෙනි. ඉතිං, Aට  B විසින් සයින් කරපු ඊමේල් එකක් එවා තිබේ නම්, එහි ඉබේම ගැබ්ව තිබෙනවා B ගේ පබ්ලික් කී එක. ඉතිං, A විසින් එම පබ්ලික් කී එකෙන් එන්ක්‍රිප්ට් කර Bට ඊමේල් එක එවනවා. දැන් කොහොමත් B ගේ පරිගනකයේ අදාල ප්‍රයිවට් කී එක තිබෙන නිසා, එම ඊමේලය ඩික්‍රිප්ට් කළ හැකියි. එනිසා අතරමැද කිසිම කෙනෙකුට එම ඊමේලය කියවිය නොහැකියි. මේ අනුව පෙනෙනවා ඊමේලයක් එන්ක්‍රිප්ට් කිරීමට අවශ්‍ය නම් ලබන්නාගේ ඩිජිටල් අත්සන තිබිය යුතු බව. සාමාන්‍යයෙන් සයින් කර එවූ ඊමේලයක මෙම අත්සන තිබෙන නිසා, එවන් ඊමේලයකට රිප්ලයි කරන විට, ඔබට හැකියි අමුතුවෙන් පබ්ලික් කී සොය සොයා ඉන්නෙ නැතිව එන්ක්‍රිප්ට් කරන්න. මෙහිදිත් Security යන ටූල්බාර් එකෙන් Encrypt this message යන්න තෝරන්න. එච්චරයි.

මේ අනුව පැහැදිලියිනෙ ඇයි ඩිජිටල් අත්සන තුල පබ්ලික් කී එකත් අමුනා යවන්නේ කියා. ඉතිං සන්නිවේදනය කරන දෙදෙනා සතුවම තම තමන්ගේ ඊමේල් ඇඩ්‍රස් දෙකට වෙන වෙනම ඩිජිටල් සහතික තිබේ නම්, දෙදෙනාටම එකිනෙකාට එන්ක්‍රිප්ට් කරපු ඊමේල් යැවිය හැකිය. තවද ඒ ඒ ඊමේල් ඇඩ්‍රස් එක සමඟම ඔවුන්ගේ ඩිජිටල් සහතිකයද ඇඩ්‍රස් බුක් එකේ සේව් කරගත හැකිය. එවිට රිප්ලයි නොකර වුවද, එවැන්නකුට එන්ක්‍රිප්ට් කරමින් ඊමේල් යැවිය හැකි වෙනවා. කරන්නට තිබෙන්නේ සාමාන්‍ය ලෙසම ඊමේලය ලියා, පෙර පරිදි ටූල්බාර් එකෙන් එම ඊමේලය එන්ක්‍රිප්ට් කිරීමයි. තවද, අවශ්‍ය නම්, එන්ක්‍රිප්ට් හා සයින් යන දෙකම එකම ඊමේලයට සිදු කළ හැකිය. එවිට තමන්ගේ සහතිකයෙන් සයින් වන අතර, ලබන්නාගේ සහතිකයෙන් (එනම් ඔහුගේ පබ්ලික් කී එකෙන්) එන්ක්‍රිප්ට් වේ.

සාමාන්‍යයෙන් වසරකට පසුව සහතිකය අවලංගු වේ. මෙවිට එය අලුත් කර ගත යුතුය. එයද සිදු කරන්නේ අලුතින් සහතිකයක් සාදන විදියටමයි. ඉන්පසු එම අලුතින් සාදා ගත් සහතිකය පෙර විස්තර කළ ලෙසම තමන්ගේ පරිගනකය තුල ස්ථාපනය කරගත යුතුය. මෙලෙස ඩිජිටල් සහතික භාවිතා කිරීමෙන් ආරක්ෂාව මෙන්ම වැදගත්කමක්ද ලැබේ. එනිසා නොමිලේ ලබා ගත හැකි එම පහසුකම් භාවිතා කරන්න.
Read More »

Wednesday, December 27, 2017

සන්නිවේදනය හා ආධුනික ගුවන් විදුලිය (Amateur radio) 120

4

Dummy Load

ඩමි ලෝඩ් යනු ඇන්ටනාවක් සවි කරන්නවා සේම ෆීඩ්ලයින් එකට සවි කරන ප්‍රතිරෝධී උපාංගයකි. ඉන් කාර්යන් දෙකක් ඉටු කරයි. එකක් නම්, ෆීඩ්ලයින් එක දිගේ ට්‍රාන්ස්මීටරයෙන් ඩමිලෝඩ් එක දෙසට එන සංඥා විදුලිය සම්පූර්ණයෙන්ම “උරා” ගෙන එය තාපය ලෙස නාස්ති කර දැමිය යුතුය. විදුලියක් තාප උත්සර්ජනයකින් නාස්ති කළ හැක්කේ ප්‍රතිරෝධයකින්නෙ. මෙහිදී ඩමිලෝඩ් එක සිට නැවත ට්‍රාන්ස්මීටරය දෙසට සංඥාවෙන් බිඳක් වත් පරාවර්තනය වී ස්ටෑන්ඩිං වේව් නොසෑදිය යුතුය. ඩමිලෝඩ් එකකින් කරන අනෙක් රාජකාරිය නම්, ඉන් රේඩියෝ විකිරණය සිදු නොවිය යුතුය. එනම් එය 100%ක් අකාර්යක්ෂම ඇන්ටනාවක් ලෙස සැලකිය හැකියි. එනිසා එය dummy antenna හෝ resistive load ලෙසද හැඳින්වේ.

 
ඩමිලෝඩ් එකක් භාවිතා කරන්නේ ට්‍රාන්ස්මීටර් ආදී රේඩියෝ සංඥා නිපදවන හෝ පිට කරන උපකරණ උපකරණවල ක්‍රියාකාරිත්වය ටෙස්ට් කරන හෝ ටියුන් කරන අවස්ථාවලදීය. ටෙස්ටිං/ටියුනිං එකක් නිසා සන්නිවේදන කාර්යක් එතැන නැත. එනිසා එවන් කිසිදු බුද්ධිමය තොරතුරක් නැති සන්නිවේදනමය වැදගත්කමක් නැති රේඩියෝ තරංග අවට පරිසරයට විකාශනය කිරීම නීති විරෝධි වේ. ටෙස්ටිං අවස්ථාවකදී නිකමට හෝ රේඩියෝ විකිරණය පිට වුවොත්, එහි කිසිදු බුද්ධිමය තොරතුරක් නැති නිසා, මූර්ජනයක් සිදු නොවූ කැරියර් වේව් එක පමණක් (unmodulated carrier) බොහෝ විට පිට වේවි. ඇත්තටම මෙවන් සංඥා ඉතා කෙටි කාලයකට පිට වූවාට ලොකු වරදක් නොවේ; එය ප්‍රායෝගික තත්වයකි. එහෙත් ඩමිලෝඩ් එකක් භාවිතා කරන්නේ නම්, එලෙස කුඩා හෝ කාලයක් තුල වුවද එය පිටවීම වලක්වා ගත හැකියි.

ඩමිලෝඩ් එකක් නිවැරදිව සකසා නොගත්තොත් එය 100%ක් අකාර්යක්ෂම නොවී ඉන් විකිරණය පිට විය හැකියි. කෙසේ වෙතත් ඩමිලෝඩ් එක තවමත් ඉතා අකාර්යක්ෂම නිසා ඉන් පිට වනු ඇත්තේ දුබල රේඩියෝ විකිරණ ප්‍රමාණයක් වේවි. එය ඔබ අවට ප්‍රදේශය තුල පමණක් පැතිරේවි. එම තත්වයත් අවම කර ගැනීමට උත්සහ කළ යුතුය. තවද, ඩමිලෝඩ් එකක් සපෝට් කරන උපරිම ජව අගයක් තිබේ. ඊට වැඩි ජවයක් පිට කරන ට්‍රාන්ස්මීටරයකට එය සවි කළොත් ඩමිය පිලිස්සී යයි අධික තාපය නිසා. ඔබ දන්නවා සන්නායකයක් හෝ වෙනත් ඕනෑම උපාංගයක් (ප්‍රතිරෝධද ඇතුලත්ව) හරහා යැවිය හැකි උපරිම ධාරා ප්‍රමාණයක්, හා ඒ දෙපස පැවතිය හැකි උපරිම වෝල්ටියතා ප්‍රමාණයක් තිබෙන නිසා, ඉබේම සන්නායකය හෝ උපාංගය හෝ ක්‍රියා කළ හැකි උපරිම ජව ප්‍රමාණයක්ද තිබිය යුතුයිනෙ.

කඩෙන් මිලදී ගැනීමට ලස්සනට සකසා ගත් ඩමිලෝඩ් ඇතත්, එය ඉතාම පහසුවෙන් සෑදිය හැකි දෙයකි. හැකි තරම් අනවශ්‍ය ධාරිතා (stray capacitance) හා අනවශ්‍ය ප්‍රේරණ (stray inductance) අගයන් අවම වන පරිදි ප්‍රතිරෝධ අගය පමණක් පවතින ලෙස එය නිර්මාණය කර තිබීම වැදගත් වේ (එනම් ඩමිලෝඩ් එකේ අගය සංකීර්ණ සංඛ්‍යාවකින් පෙන්විය නොහැකි විය යුතුය හෙවත් එහි කිසිදු ප්‍රතිබාද අගයක් නොපැවතිය යුතුය). තවද, ෆීඩ්ලයින් එකේ කැරක්ටරිස්ටික් ඉම්පීඩන්ස්/ප්‍රතිරෝධි අගයට මැච් විය යුතුය ඩමිලෝඩ් එකේ ප්‍රතිරෝද අගය. ෆීඩ්ලයින් එකට සවි නොකර කෙලින්ම ඩමිලෝඩ් එක ට්‍රාන්ස්මීටරයට වුවද සවි කළ හැකියි (මෙවිටත් ට්‍රාන්ස්මීටරයේ ඉම්පීඩන්ස් අගයට ඩමිලෝඩ් එකේ ප්‍රතිරෝධය සමාන විය යුතුය). ඉම්පීඩන්ස් සමාන නොවූවොත් SWR අගය ඉහල ගොස් අවසානයේ ට්‍රාන්ස්මීටරයට හානි පවා සිදු විය හැකියි.

සෛද්ධාන්තිකව ඩමිලෝඩ් එක ලෙස තනි ප්‍රතිරෝධයක් සවි කළ හැකිය. බැලූබැල්මට එය ඉතාම පහසු කාර්යක් නේද? කරන්නට තිබෙන්නේ සම්ප්‍රේෂකයේ අවුටපුට් ප්‍රතිරෝදයට ගැලපෙන ඕම් ගණනක් සහිත ප්‍රතිරෝධයක් සවි කිරීම පමණි. එහෙත් මෙහිදී මෙම ප්‍රතිරෝධය සම්ප්‍රේෂකයෙන් පිට වන වොට් ගණනට (ජවයට) ඔරොත්තු දිය යුතුය. මෙන්න මෙතනයි ගැටලුව ඇති වන්නේ. සාමාන්‍යයෙන් ඉලෙක්ට්‍රෝනික් පරිපථවල යොදා ගන්නා ප්‍රතිරෝධවල වොට් අගය වොට් 1/8 සිට වොට් 5ක් පමණ වේවි (වොට් පහේ ප්‍රතිරෝධ පැන්සල් බටයක් තරමට හෝ ඊටත් වැඩිය බොහෝ මහතට දිස්වේවි). ඉතිං, වොට් සිය ගණනක් සඳහා වූ ප්‍රතිරෝධ කොතරම් විශාලව/මහතට තිබිය යුතුදැයි සිතාගත හැකියිනෙ.

සටහන
සන්නායකයක ප්‍රතිරෝධි අගය සොයන R = ρL/A යන සූත්‍රය අනුව, සන්නායකයේ මහත වැඩි වන විට ප්‍රතිරෝධය අඩු වෙනවා නේද? ඔව්. ඇන්ටනා හෝ ඩමිලෝඩ්වල ප්‍රතිරෝධය ඔම් 50ක් වැනි අගයක්නෙ තිබිය යුත්තේ. එය අඩු ප්‍රතිරෝධි අගයක්නෙ. එනිසා අවශ්‍යයෙන්ම ප්‍රතිරෝධයේ මහත වැඩි වේ. එහෙත් එම ප්‍රතිරෝධය/සන්නායකය ඉහල ජවයකට ඔරොත්තු දිය යුතුය. ප්‍රතිරෝධය අඩු නිසා P = I2R යන සූත්‍රය අනුව ධාරාව වැඩිපුර ගමන් කරයි එවැනි අධිජව පරිපථයකදී. මෙම ජවය නාස්තිවන්නේ තාපය ලෙසනෙ. ඒ කියන්නේ සන්නායකය/ප්‍රතිරෝධය අධික උෂ්නත්වයක් ඇති කරනවා. මෙම උෂ්නත්වය එය ක්‍රියාත්මකව පවතින තාක් කල් නොකඩවාම හටගනී. එනිසා ක්‍රමයෙන් සන්නායකයේ/ප්‍රතිරෝධයේ උෂ්නත්වය ඉහල ගොස් එහි ද්‍රවාංකයට පැමින උනු වී යෑමට හැකියි. මෙන්න මෙය වැලක්විය යුතුය. ඒ කොහොමද?

අපට කොහෙත්ම බැහැ ඩමියේ ප්‍රතිරෝධය වෙනස් කරන්නට; ඒ කියන්නේ අපට බැහැ ඒ හරහා යන අධික ධාරාව අඩු කරන්නටත්. එවිට ඉබේම ඉන් හටගන්නා තාප ප්‍රමාණය අඩු කරන්නටත් බැහැ. මෙම කොන්දේසි යටතේ කළ හැක්කේ සන්නායකය/ප්‍රතිරෝධය එම අධික තාපයට ඔරොත්තු දිය හැකි පරිදි සකස් කිරීමටයි; ඒ සඳහා සන්නායකයේ/ප්‍රතිරෝධකයේ මතුපිට පෘෂ්ට ප්‍රමාණය (එනම් සයිස් එක) විශාල කළ යුතුය. එය හරියට උතුරන උනු වතුර කෝප්පයක් ශීතල වතුර බේසමකට හලනවා වාගේ (එවිට එකපාරටම උනුසුම සමනය වෙනවානෙ).

එහෙත් අපට සන්නායකයේ මහත පමනක් වැඩි කරමින් හෝ දිග පමනක් වැඩි කරමින් හෝ එය කළ නොහැකිය. මහත පමනක් වැඩි කරගෙන යන විට ප්‍රතිරෝධි අගයද අඩු වේවි (ඕම් 50ට වඩා අඩු වේවි). දිග පමනක් වැඩි කරමින් ගියොත් ප්‍රතිරෝධි අගය වැඩි වේවි. එනිසා දිග හා පලල යන දෙකම සුදුසු අනුපාතයකින් වැඩි කිරීමට සිදු වේ. මෙහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස අධිජවයට ඔරොත්තු දීමට නම් විශාල සන්නායක/ප්‍රතිරෝධක සෑදීමට සිදු වන බව පැහැදිලියි නේද?

ඇත්තටම මෙලෙස තාපය නිපදවන ඕනෑම උපාංගයක් සම්බන්දයෙන් ඉහත ආකාරයට තර්ක කළ යුතුය. සමහර අයට සිතීමට මඟ හැරෙනවා අධික තාපයට ඔරොත්තු දීමට හැකි පරිදි උපාංගය විශාල විය යුතු බව. ඕනෑම උපාංගයක් එය පිහිටා ඇති අවට පරිසරය (ambient) සමඟ තාප හුවමාරුව සිදු කර ගන්නවානෙ. ඒකනෙ උනු තේ එකක් මේසය මත තැබූ විට ඉබේම නිවෙන්නේ. වස්තුවේ උෂ්නත්වය හා අවට උෂ්නත්වය යන දෙකෙහි පවතින උෂ්නත්ව වෙනස හා පෘෂ්ට වර්ගපලය මත මෙම තාප ගලා යෑමේ වේගය (එනම් උනුසුම් වස්තුව සිසිල් වීමේ වේගය හෝ සිසිල් වස්තුව උනුසුම් වීමේ වේගය) තීරණය වේ (එනම් උෂ්නත්ව අන්තරය වැඩි වන විට තාප සංක්‍රමනය වැඩි වේ; පෘෂ්ට වර්ගපලය වැඩි වන විටත් තාප සංක්‍රමනය වැඩි වේ). උපාංගයක පෘෂ්ට වර්ගපලය අපට අවශ්‍ය පරිදි වෙනස් කළ හැකි නිසා, ඕනෑම උෂ්න්තවයකට ඔරොත්තු දෙන පරිදි අපට උපාංග තැනිය හැකිය. සමහරවිට, වෙනත් හේතු මත උපාංග විශාලත්වය වැඩි කිරීමට බැරි විට, හීට් සින්ක් යෙදීම, කූලිං ෆෑන් සවි කිරීම ආදී උපක්‍රම යොදා වුවද උෂ්නත්වය නියාමනය කළ හැකිය.

එනිසා බොහෝවිට ප්‍රතිරෝධ ගණනාවක් සමාන්තරගතව සවි කර ගැනීමෙන් අවශ්‍ය ඉහල වොට් ගණනට ඔරොත්තු දිය හැකි පරිදි එය සෑදිය හැකියි. පහත දැක්වෙන්නේ ඩමිලෝඩ් එකක පොදු ආකෘතියයි.

 
මේ සෑම ප්‍රතිරෝධකයකම ඕම් අගය මෙන්ම ජව අගය සමාන විය යුතුය. ස්ට්‍රේ කැපෑසිටන්ස් හා ස්ට්‍රේ ඉන්ඩක්ටන්ස් අවම රෙසිස්ටර් වර්ග යෙදිය යුතුය. උදාහරණයක් ලෙස අපට අවශ්‍යයි නම් ඕම් 50ක හා වොට් 200ක් උපරිමව සපෝට් කරන ඩමිලෝඩ් එකක් සාදා ගන්නට, ඉහත ආකෘතියේ ආකාරයට කිලෝඕම් 1ක ප්‍රතිරෝධක 20ක් සවි කළ යුතුය. ඔබ ගණනය කර බලන්න ඕම් 1000ක ප්‍රතිරෝධක 20ක් සමාන්තරගතව සම්බන්ද කරන විට එහි සමක ප්‍රතිරෝධය ඕම් 50 වන හැටි (1/RT = 1/R1 + 1/R2 + … යන ක්‍රමයෙන්). ප්‍රතිරෝධ අගයන් සියල්ල සමාන වන විට “ප්‍රතිරෝධයක අගය බෙදීම ÷ ප්‍රතිරෝධ ගණන” යන සරල සූත්‍රයෙන් සෙවිය හැකිය.

තවද, එම රෙසිස්ටර් 20 විසින්ම එකට එකතුව වොට් 200 සපෝට් කළ යුතු නිසා, එක් රෙසිස්ටරයකින් වොට් 200/20 = 10 ක් සපෝට් කළ යුතුයි (එනම් වොට් 10ක රෙසිස්ටරයක් යොදා ගත යුතුය). මෙතරම් විශාල වොට් ගණනකින් යුතු රෙසිස්ටර් සොයා ගත නොහැකි නම්, රෙසිස්ටර් ගණන තවත් වැඩි කර ගත හැකියි. උදාහරණයක් ලෙස වොට් 5 රෙසිස්ටර් 40ක් යොදා ගත හැකියි. එහෙත් එවිට ඩමියේ ඔම් ගණන 1000/40 = 25 ඕම් දක්වා අඩු වේ. එවිට, එය නැවත ඕම් 50 කිරීමට නම්, කිලෝඕම් 2ක රෙසිස්ටර් යොදා ගත යුතු බව පෙනේ. එහෙත් කිලෝඕම් දෙකේ රෙසිස්ටර් නැති නිසා, ඊට ආසන්න අගය වන කිලෝඕම් 2.2 රෙසිස්ටර් ගත හැකිය. එවිට ඩමිලෝඩ් එකේ ඉම්පීඩන්ස් අගය ඕම් 2200/40 = 55 වේවි. 10% ක් පමණ අගය එහේ මෙහේ වූවාට ගැටලුවක් නැත.

ඉහත ආකාරයට රෙසිස්ටර් 20කින් සකස් කර ගත් ඩමිලෝඩ් එකක රූපයක් පහත දැක්වේ. තඹ තහඩු දෙකක් අතර ප්‍රතිරෝධ සියල්ල පාස්සා ඇති බව පෙනේ. දැන් ට්‍රාන්ස්මීටරය හරහා එන සංඥා විදුලිය මේ රෙසිස්ටර් සියල්ල හරහා සමානව බෙදී ගමන් කරයි. එවිට එම විදුලි ජවය තාපය බවට පත් වේ.

 
එසේ වුවත් ප්‍රායෝගිකව මෙම රෙසිස්ටර්වල ලෝහමය කූරු ආදිය තවමත් තිබෙනවා පෙනෙනවා නේද? ඒවා ඉතාම අකාර්යක්ෂම ඇන්ටනා ලෙස ක්‍රියාත්මක වී දුබල රේඩියෝ විකිරණයක් සිදු කළ හැකියි. ඉතිං එයත් අවම කළ හැකියි මෙම රෙසිස්ටර් සියල්ල ලෝහමය පෙට්ටියක් හෝ ටින් එකක් තුල රැඳවීමෙන්. එම ලෝහමය ආවරණය ෆැරඩේ කූඩුවක් ලෙස ක්‍රියාත්මක වේ. මෙහිදී ලෝහමය ආවරණය හැකිතරම් සීල් කර තැබිය යුතුය. සිඳුරු සාදන විට ඒවාද පාස්සා සීල් කළ හැකියි. පහත රූපයේ ඩමිලෝඩ් එකට අමතරව එහි ජවය මැනීමටත් පහසුකම සලසා තිබෙන නිසා වැඩිපුර අග්‍ර දෙකක් හා කැපෑසිටරයක්ද ඇත; ඒවා අමතක කරන්න.

 
විශාල තාපයක් ජනනය වන නිසා, ඒවා වහම පිටතට විසිර වීමට වගබලා ගත යුතුය. ලෝහමය ආවරණය ඇත්තටම එලෙස තාපය පිට කිරීමටද හොඳ සහයක් ලබා දේ. ඇතුලත රෙසිස්ටර්වල ජනනය වන තාපය තවත් හොඳින් ටින් එකට සන්නයනය වීමට අවශ්‍ය නම් ටින් එක ඇතුලත තෙල්වලින් (විදුලිය සන්නයනය නොකරන) පිරවිය හැකිය. ඔබ සමහරවිට දන්නවා ඇති විශාල ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් තිබෙනවා එලෙස තෙල්වලින් සිසිල් වන. අධික ජවයකට ඔරොත්තු දෙන ලෙස සාදන විට තෙල් දැමීම යෝග්‍ය වේ. මෙවිට, ලෝහමය ආවරණයෙන් තෙල් ලීක් නොවන ලෙස හොඳින් සීල් වී පැවතීමත් අත්‍යවශ්‍ය වේ.

වේව්ගයිඩ් එකක් සඳහා නම් තවත් ආකාරයක ඩමිලෝඩ් එකක් භාවිතා කළ හැකියි පහත ආකාරයට. මෙහිදී වම් රූපයේ පෙන්වා ඇති ආකාරයට වේව්ගයිඩයේ ඇතුලත කාබන් කුඩු (ග්‍රැෆයිට්) මිශ්‍රනයකින් පිරවේ. තවද, වේව්ගයිඩ් එකේ කෙලවර පෙන්වා ඇති ලෙසට සන්නායකයකින් වැසිය යුතුය. අධික තාපය ඉක්මනින් පිට කිරීමට වේව්ගයිඩ් එක වටේට හීට්සින්ක් එකක් සවි කළ යුතුය.

 
Read More »

InnoCentive > Challenges & Rewards