Skip to main content

Let's Learn Sinhalese in English 9

There are two nice and short methods to make verbs out of adjectives in Sinhala. Even in English you can do the same (to make a verb out of an adjective using “make” or “get/become”). However, most if not all the Sinhala verbs constructed like this are independent valid verbs on their own.

If you add “karanava:” after an adjective, you get a verb as follows. As you can see, it has “make adjective” as the English meaning. The type of verb formed this way is an intentional verb (doing something intentionally).

Lassana (beautiful) -> lassana karanava: (make beautiful, beautify, decorate)

Kaetha (ugly) -> kaetha karanava: (make ugly, disfigure, tarnish)

Dhiga (long) -> dhiga karanava: (make long, lengthen)

Kota (short) -> kota karanava: (make short, shorten, abbreviate)

Kalavam (mixed) -> kalavam karanava: (make mixed, mix)

Sathutu (happy) -> sathutu karanava: (make merry, amuse)

Sudhu (white) -> sudhu karanava: (make white, whiten)

Kalu (black) -> kalu karanava: (make black, blacken, make dark)

Buy the complete book online now.

Another way to make a verb out of an adjective is to add “venava:” after the adjective. The English meaning is like “become/get adjective”. The type of verb formed in this way is an automatic verb (doing without a purpose).

Lassana (beautiful) -> lassana venava: (become beautiful)

Kaetha (ugly) -> kaetha venava: (become ugly)

Dhiga (long) -> dhiga venava: (become long)

Kota (short) -> kota venava: (become short)

Sathutu (happy) -> sathutu venava: (get happy, have fun, enjoy)

Sudhu (white) -> sudhu venava: (become white, become fair-complexioned)

Kalu (black) -> kalu venava: (become black, become dark-complexioned)

These two methods are used to make Sinhala verbs out of Sinhala nouns, and to make Sinhala verbs out of  English nouns/verbs/adjectives too (these English nouns/verbs/adjectives are popular or common among Sinhala speakers). However, you may not use this method on some words.

Sellam (games) -> sellam karanava: (do games, play)

Katha: (talks) -> katha: karanava: (do talks, talk)

Chu: (urine) -> chu: karanava: (urinate)

Dhaduvam (punishments) -> dhaduvam karanava: (punish)

Sex -> sex karanava: (have sex)

Powder -> powder karanava: (grind to powder, powder)

On -> on karanava: (turn on)

Off -> off karanava: (turn off)

Ready -> ready karanava: (make ready)

Short -> short karanava: (make short, shorten)

Fit -> fit karanava: (fit)

Flat -> flat karanava: (flatten)

Seal -> seal karanava: (seal)

Support -> support karanava: (support)

Check -> check karanava: (check)

Kiss -> kiss karanava: (kiss)

Try -> try karanava: (try)

Repair -> repair karanava: (repair)

Plan -> plan karanava: (plan)

Play -> play karanava: (play)

Call -> call karanava: (make calls, call)

Ring -> ring karanava: (ring)

Drive -> drive karanava: (drive)

Pack -> pack karanava: (pack)

Type -> type karanava: (type)

Test -> test karanava: (test)

Study -> study karanava: (study)

Print -> print karanava: (print)

Set -> set karanava: (set, match)

If you want to say that something occurs by itself (automatically), or that something is done by something/somebody, then you can use “venava:” with suitable English verbs/nouns/adjectives.

Print -> print venava: (be/get printed)

Set -> set venava: (be/get matched)

Type -> type venava: (be/get typed)

Play -> play venava: (be/get played)

Check -> check venava: (be/get checked)

On -> on venava: (be/get switched on, become on)

Off -> off venava: (be/get switched off, become off)

Fit – fit venava: (be/get fit, become fit, fit)

Powder -> powder venava: (get/be powdered)

Actually, the above methods of making verbs out of English verbs/nouns/adjectives are very popular and common when using technical words. Even though Sinhala language has pure Sinhala technical words, they are just ignored because higher and professional education in Sri Lanka is carried out in English medium. On the other, almost all books are in English. There is a funny saying - you (a foreigner) can easily speak Sinhala just by putting “karanava:” after each English words and “eka” after each English noun.

Now let’s make several sentences with those verbs. In addition, you can construct other variants (negative statement, questions, etc) very easily too.

Eya: gedhara malvalin lassana karanava: . (He decorates the house with flowers.)

Lamaya: liyumak type karanava: . (The child types a letter.)

E:ka check karanna epa: . (Don’t check it.)

Oya: ana:gathaya plan karanna. (You plan the future.)

Dhaen TV eka off karanna. (Now turn off the TV.)

Me: bulb eka me: holder ekata fit venne: naehae. (This bulb does fit to/with this holder.)

Just as in English we construct the infinitive by putting “to” in front of an English verb, we can make the infinitive in Sinhala too. Then the “nava:” part of the “-nava:” verb is substituted with “-nnata”. Often, you can do away with the “-ta” part too. If you like, you can also use “-nda” instead of “-nnata”.

Karanava: -> karannata , karanna, karanda (to do)

Kanava: -> kannata, kanna, kanda (to eat)

Bonava: -> bonnata, bonna, bonda (to drink)

As you know well, wherever a verb in whatever form is, it has the right to get an object (if possible), adverbs, or prepositional parts. It is same in Sinhala too. Thus, the verb in the infinitive can take any or all of them (when all or several of them are used, the order of those parts is not that important). In Sinhala, object, adverb, and/or prepositional parts come before the verb (that means here too the usual word order is maintained).

Kanava: -> bath kanna/kannata/kanda (to eat rice)

               -> ikmanin kanna/kannata/kanda (to eat quickly)

               -> panthiye: kanna/kannata/kanda (to eat in the class)

                -> panthiye: ikmanin bath kanna/kannata/kanda (to eat rice quickly in the class)

Now let’s make sentences with infinitives. Where in the sentence to put the infinitive? It is put before the main verb.

Mama kanna yanava: . (I am going to eat.)

Mama bath kanna yanava: . (I am going to eat rice.)

Mama ikmanin kanna yanava: . (I am going to eat quickly.)

Mama panthiye: kanna yanava: . (I am going to eat in the class.)

Mama bath ikmanin kanna yanava:. (I am going to eat rice quickly.)

Eya: bath kanna yanne: naehae. (He is not going to eat rice.)

To make the positive question of a sentence having an infinitive like above, you can put “-dha” at the end of the verb as usual. Or you can put “-dha” at the end of the infinitive too; then the main “nava:” verb is changed to “nne:”.

Eya: bath kanna yanava:dha?
Eya: bath kannadha yanne:?
(Is he going to eat rice?)

Api football sellam karanna yanava:dha?
Api football sellam karannadha yanne:?
(Are we going to play football?)

Eya: e:ka kadanna try karanava:dha?
Eya: e:ka kadannadha try karanne:?
(Is he trying to break it?)

To make the negative question, you can put “neme:dha” after the infinitive and change the “nava: verb to “nne:”. Or you can put “naedhdha” after the main verb, and change the verb to “nne:”.

Eya: bath kanna neme:dha yanne:?
Eya: bath kanna yanne: naedhdha?

(Is he not going to eat rice?)

Eya: e:ka kadanna neme:dha try karanne:?
Eya: e:ka kadanna try karanne: naedhdha?
(Is he not trying to break it?)

In English, there is “be going to” sentence structure to say something is going to happen in the future. Sinhala too has the same sentence structure in the same meaning. You already saw this in above examples. It is “… yanava:” or “… yanne:” or “… hadhanne:” or “… hadhanava:”. In this sentence structure too, we use infinitive.

Mama sinduvak kiyanna yanava:/yanne:/hadhanne:/hadhanava: . (I am going to sing.)

Api uyanna hadanne:/yanne:/yanava:/hadhanava: . (We are going to cook.)


Popular posts from this blog

දන්නා සිංහලෙන් ඉංග්‍රිසි ඉගෙන ගනිමු - පාඩම 1

මෙම පොත (පාඩම් මාලාව) පරිශීලනය කිරීමට ඔබට එදිනෙදා සිංහල භාෂාව භාවිතා කිරීමේ හැකියාව හා සාමාන්‍ය බුද්ධිය පමණක් තිබීම අවම සුදුසුකම ලෙස මා සලකනවා.  තවද, ඇසෙන පරිදි ඉංග්‍රීසි අකුරින් ලිවීමට හැකිවීම හා ඉංග්‍රීසියෙන් ලියා ඇති දෙයක් කියවීමට හැකි නම්, ඔබට මෙතැන් සිට මෙම පාඩම් මාලාව කියවා ඉගෙන ගත හැකිය.  ඔබට එසේ ඉංග්‍රීසි කියවීම හා ලිවීම ගැන දැනීමක් දැනටමත් නොමැත්තේ නම්, කරුණාකර මෙ‍ම පොතෙහි “අතිරේකය - 1 ”  බලා පළමුව එම හැකියාව ඇති කරගන්න.  තවද, හැකි පමණ ඉංග්‍රීසි වචනද පාඩම් කරගන්න. ඔබ හිතවතෙකුගේ නිවසකට හෝ වෙනත් පිටස්තර තැනකට යන විටෙක හැසිරෙන්නේ ඔබට අවශ්‍ය විදියටම නෙමේ නේද?  එනම්, පිට නිවසකට ගිය විට අහවල් පුටුව තිබෙන තැන හරි නැහැ, අහවල් එක මෙහෙම තිබෙන්නට ඕනෑ ආදී ලෙස ඔවුනට පවසන්නේ නැහැ, මොකද අප සිටින්නේ අනුන්ගේ තැනක නිසා.  එලෙසම, ඉංග්‍රීසි භාෂාව යනු සිංහල නොවේ.  ඔබ කැමැති වුවත් නැතත් ඉංග්‍රීසි ඉගෙනීමේදීද අප ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ රීති හා රටා එපරිද්දෙන්ම උගත යුතුය.  එනම්, සෑම සිංහල වගන්ති රටාවක්ම ඉංග්‍රීසියට ඔබ්බන්නට නොව, ඉංග්‍රීසියේ ඇති රටා ඔබ දන්නා සිංහල භාෂාව තුළින් ඉගෙනීමට උත්සහ කළ යුතුය. 

කතාවක් කර පොරක් වන්න...

කෙනෙකුගේ ජීවිතය තුල අඩුම වශයෙන් එක් වතාවක් හෝ කතාවක් පිරිසක් ඉදිරියේ කර තිබෙනවාට කිසිදු සැකයක් නැත. පාසැලේදී බලෙන් හෝ යම් සංගම් සැසියක හෝ රැස්වීමක හෝ එම කතාව සමහරවිට සිදු කර ඇති. පාසලේදී කතා මඟ හැරීමට ටොයිලට් එකේ සැඟවුනු අවස්ථාද මට දැන් සිහිපත් වේ. එහෙත් එදා එසේ කතා මඟ හැරීම ගැන අපරාදේ එහෙම කළේ යැයි අද සිතේ. යහලුවන් ඉදිරියේ "පොර" වෙන්න තිබූ අවස්ථා මඟ හැරුණේ යැයි දුකක් සිතට නැඟේ. ඇත්තටම කතාවක් කිරීම "පොර" කමකි. දක්ෂ කතිකයන්ට සමාජයේ ඉහල වටිනාකමක් හිමි වේ. පාසැලේදී වේවා, මඟුලක් අවමඟුලක් හෝ වෙනත් ඕනෑම සමාජ අවස්ථාවකදී වේවා දේශපාලන වේදිකාව මත වේවා කතාවක් කිරීමේදී පිලිපැදිය යුත්තේ සරල පිලිවෙතකි. එහෙත් එම සරල පිලිවෙත තුල වුවද, තමන්ගේ අනන්‍යතාව රඳවන කතාවක් කිරීමට කාටත් හැකිය. පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයා වෙනස් වේ. එම වෙනස ප්‍රසිද්ධ කතා (public speaking) තුලද පවත්වාගත හැකිය. මේ ගැන මට ලිපියක් ලියන්නට සිතුනේ මාගේ මිතුරෙකුට ප්‍රසිද්ධ කතාවක් කිරීමට අවශ්‍ය වී, ඒ ගැන මේ ළඟ දවසක අප පැයක් පමණ සිදු කළ සංවාදයක් නිසාය. මා ප්‍රසිද්ධ දේශකයකු නොවුණත් මේ විෂය සම්බන්දයෙන් පාසැල් කාලයේ සිටම පත

දන්නා සිංහලෙන් ඉංග්‍රිසි ඉගෙන ගනිමු - අතිරේකය 1

මූලික ඉංග්‍රීසි ලිවීම හා කියවීම ඉංග්‍රීසියෙන් ලියන්නේ හා ඉංග්‍රීසියෙන් ලියා ඇති දෙයක් කියවන්නේ කෙසේද?  ඉංග්‍රීසිය ඉගෙනීමට පෙර ඔබට මෙම හැකියාව තිබිය යුතුමය.  එය එතරම් අපහසු දෙයක්ද නොවේ.  ඔබේ උනන්දුව හොඳින් ‍තිබේ නම්, පැය කිහිපයකින් ඔබට මෙම හැකියාව ඇති කර ගත හැකිය.  මුල සිට පියවරෙන් පියවර එය උගන්වන්නම්.   මුලින්ම මිනිසා භාෂාවක් භාවිතා කළේ ශබ්දයෙන් පමණි.  එනම් ලිඛිත භාෂාව ඇති වූයේ පසු කාලයකදීය.  කටින් නිකුත් කරන ශබ්ද කනින් අසා ඔවුන් අදහස් උවමාරු කර ගත්තා.  පසුව ඔවුන්ට වුවමනා වුණා මෙම ශබ්ද කොලයක හෝ වෙනත් දෙයක සටහන් කර ගන්නට.  ඒ සඳහායි අකුරු නිර්මාණය කර ගත්තේ.  එම අකුරු නියෝජනය කරන්නේ ශබ්දයි .  මෙසේ මූලික අකුරු කිහිපයක් ඔවුන් එක එක භාෂාව සඳහා නිර්මාණය කර ගත්තා.  ඉංග්‍රීසියේදී මෙලෙස මූලික අකුරු 26ක් ඇත.   එය ඉංග්‍රීසි හෝඩිය ලෙස හැඳින් වෙනවා. අප ඉගෙන ගත යුත්තේ මෙම අකුරු මඟින් නියෝජනය කෙරෙන ශබ්ද මොනවාද යන්නයි.  එවිට ඔබට ඉංග්‍රීසි ලිවීමට හා කියවීමට හැකි වෙනවා.  ඊට පෙර අප අකුරු 26 දැනගත යුතුයි.  එම අකුරු 26 පහත දක්වා ඇත.  ඉංග්‍රීසියේදී සෑම අකුරක්ම “සිම්පල්” හා “කැපිටල්” ලෙස දෙයාකාර

දෛශික (vectors) - 1

එදිනෙදා ජීවිතයේදිත් විද්‍යාවේදිත් අපට විවිධාකාරයේ අගයන් සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදු වෙනවා . ඉන් සමහරක් නිකංම සංඛ්‍යාවකින් ප්‍රකාශ කළ හැකි අගයන්ය . අඹ ගෙඩි 4 ක් , ළමයි 6 දෙනෙක් ආදී ලෙස ඒවා ප්‍රකාශ කළ හැකියි . තවත් සමහර අවස්ථාවලදී නිකංම අගයකින් / සංඛ්‍යාවකින් පමණක් ප්‍රකාශ කළ නොහැකි දේවල් / රාශි (quantity) හමු වේ . මෙවිට “මීටර්” , “ තත්පර” , “ කිලෝග්‍රෑම්” වැනි යම් ඒකකයක් (unit) සමඟ එම අගයන් පැවසිය යුතුය ; නැතිනම් ප්‍රකාශ කරන අදහස නිශ්චිත නොවේ . උදාහරණයක් ලෙස , “ මං 5 කින් එන්නම්” යැයි කී විට , එම 5 යනු තත්පරද , පැයද , දවස්ද , අවුරුදුද ආදි ලෙස නිශ්චිත නොවේ . මේ දෙවර්ගයේම අගයන් අදිශ (scalar) ලෙස හැඳින්වේ . අදිශයක් හෙවත් අදිශ රාශියක් යනු විශාලත්වයක් පමණක් ඇති දිශාවක් නැති අගයන්ය . ඔබේ වයස කියන විට , “ උතුරට 24 යි , නැගෙනහිරට 16 යි” කියා කියන්නේ නැහැනෙ මොකද දිශාව යන සාධකය / කාරණය වයස නමැති රාශියට වැදගත්කමක් නැත . එහෙත් සමහර අවස්ථා තිබෙනවා අගයක් / විශාලත්වයක් (magnitude) මෙන්ම දිශාවක්ද (direction) පැවසීමට සිදු වන . මෙවැනි රාශි දෛශික (vector) ලෙස හැඳින්වේ . උදාහරණයක් ලෙස , ඔබ යම් “බලයක්

දැනගත යුතු ඉංග්‍රිසි වචන -1

ඉංග්‍රිසි බස ඉගැනීමේදී වචන කොපමණ උගත යුතුද, එම වචන මොනවාදැයි බොහෝ දෙනෙකුට මතුවන ගැටලුවක් වන අතර, බොහෝ දෙනා ඊට විවිධ පිලිතුරුද සපයා ඇත. මේ ගැන හොඳින් පරීක්ෂණය කර ඇමරිකානු ආයතනයක් විසින් වචන 5000ක ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කර ඇත. එම ලැයිස්තුව මා කෙටස් දෙකකට (දිගු වැඩි නිසා) සිංහල තේරුම්ද සහිතව ඉදිරිපත් කර ඇත. (මේවා සැකසුවත් සෝදුපත් බලා නැති නිසා සුලු සුලු දෝෂ සමහරවිට තිබිය හැකිය). පහත ලැයිස්තුවේ වචන 2500ක් ඇත.    Word    තේරුම        be    ඉන්නවා    and    හා    of    ගේ    in    තුල    to    ට    have    තියෙනවා    to    ට    it    ඒක, ඌ    I    මම    that    ... කියලා, ඒ/අර, ඒක/අරක    for    සඳහා    you    ඔබ, ඔබලා    he    ඔහු    with    සමඟ    on    මත    do    කරනවා, "මෙව්ව කරනවා"    say    කියනවා    this    මේ, මේක    they    උන්, ඒවා, ඒගොල්ලෝ    at    දෙස, අසල    but    නමුත්    we    අපි    his    ඔහුගේ    from    සිට, ගෙන්    not    නැහැ    by    විසින්, මඟින්    she    ඇය    or    හෝ, හෙවත්    as    විට, නිසා, වශයෙන්    what    මොකක්ද,