Skip to main content

පට්ට ගවේසි

කුනු හරුප ගීත හා ශෘංගාරාත්මක කලා නිර්මාන අතර වෙනස ගැන ලියන්න කියල ගත්තට ලියලත් වැඩක් නැහැ වගේ හිතෙනවා.  ජාතියේ හැම පැතිකඩක්ම කඩා වැටෙද්දි, පක්ෂ විපක්ෂ භේදයකින් තොරව දේශපාලුවන් විවිධ ක්‍රම ඔස්සේ රට දූෂ්‍ය කරද්දි එක එක පක්ෂවලට තාමත් හුරේ දමන මරි මෝඩ ජනතාවට කුනුහරුප සිංදු හැර ප්‍රබුද්ධ හෝ සරල රස වින්දන සිංදු දැනේවිද! තම මෑනි, මනුස්සයා යුද්ධ කරද්දි, තමන්ව අවජාතන කල දුකට ශිෂ්නයේ සයිස් එක ගැන සිංදු කීමට දෛර්ය ගත් යොහානිට පට්ට (ග)වේසි නිල නාමය ලබා දුන්නත් අපේ නම් කිසි මෙව්ව එකක් නැක. 

ඉලෙක්ට්‍රෝනික්ස් IV (Electronics) - 16

එමිටර් රෙසිස්ටරය

හරි… දැන් ඕනෑම මයික් එකකට ගැලපෙන පරිදි පරිපථය සැලසුම් කරන හැටි දන්නවා. “හැමවිටම වාගේ” ට්‍රාන්සිස්ටරයේ එමිටරයට අප එමිටර් රෙසිස්ටරයක් සවි කරනවා. එමඟින් පරිපථයේ ක්‍රියාකාරිත්වය ගුණාත්මකව ඉහල යනවා. පළමුව එමිටර් රෙසිස්ටරය යෙදීම නිසා, එහි ඩීසී ක්‍රියාකාරිත්වයට සිදු වන බලපෑම බලමු (එනම්, නිවාත අගයන්ට බලපාන අයුරු).


එමිටර් රෙසිස්ටරයක් (RE) සවි කළ පසු, එමිටර් අග්‍රය තවදුරටත් කෙලින්ම භූගතයට සවි නොවන නිසා, එම අග්‍රයේ විභවය වෝල්ට් 0 නොවේ. එය භූගතයට සාපෙක්ෂව යම් ධන වෝල්ටියතා අගයක් වේවි. එය එමිටර් වෝල්ටියතාව (Emitter Voltage – VE) ලෙස හඳුන්වමු. මෙවිට, එම ට්‍රාන්සිස්ටරයේ බේස්හි වෝල්ටියතාව වන්නේ එම එමිටර් වෝල්ටියතාවට වෝල්ට් 0.7 ක වෝල්ටියතාවක් (VBE) එකතු කළ විට ලැබෙන අගයයි. එනම්, VB = VE + VBE .

එමිටර් රෙසිස්ටරයේ අගය සොයන්නේ එමිටර් වෝල්ටියතාව එමිටර්/කලෙක්ටර් ධාරාවෙන් බෙදීමෙනි. ඉතිං, එම අගයන්/සාධක දෙකම පරිපථය නිර්මාණය කරන කෙනා විසිනුයි තීරණය කරන්නේ. එමිටර් ධාරාව තීරණය කරන අයුරු අප මීට පෙර ඉගෙන ගත්තා.

එමිටර් වෝල්ටියතාව ලෙස සාමාන්‍යයෙන් වෝල්ට් 1ට වඩා වැඩි හා සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් 1/3 ක පංගුවකට වඩා අඩු වෝල්ට් ගණනක් අපගේ අභිමතය පරිදි තීරණය කළ හැකිය. තවත් අය එමිටර් වෝල්ටියතාව සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් 1/10 ක් ලෙස තැබීමට යෝජනා කරනවා.

ඊට අමතරව, ට්‍රාන්සිස්ටරයේ වෝල්ටියතාවන් සෙට් කරන තවත් ප්‍රචලිත ක්‍රමයක් ඇත. අප භාවිතා කරන්නට යන්නේ මෙම ක්‍රමයයි. එහිදී, සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් හරි අඩක් VCE (එමිටරයට සාපෙක්ෂව කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව) සඳහා වෙන් කෙරේ සුපුරුදු ලෙසම. ඉතිරි භාගයෙන් ¼ ක් පමණ එමිටර් වෝල්ටියතාව සඳහාද ඉතිරි ¾ කොටස කලෙක්ටර් රෙසිස්ටරය දෙපස ඩ්‍රොප් වන වෝල්ටියතාව සඳහාද වෙන් කෙරේ. උදාහරණයක් ලෙස, සැපයුම් වෝල්ටියතාව වෝල්ට් 8ක් නම්, VCE = ½ VCC = 4V , VE = ¼ (½ VCC) = 1/8 VCC = 1V , VRC = ¾ (½ VCC) = 3/8 VCC = 3V ද විය යුතුය. මේ අනුව, සැපයුම් විභවයෙන් 1/8 ක් පමන එමිටරයට ලබා දෙයි.

ඒ අනුව කලෙක්ටර්/එමිටර් ධාරාව මිලිඇම්පියර් 10ක් ලෙසත්, එමිටර් වෝල්ටියතාව වෝල්ට් 1ක් ලෙසත් ගත් විට, එමිටර් රෙසිස්ටරයේ අගය 1V/10mA = 100Ω ලෙස ලැබේ. ඉතිං මෙම අගය ප්‍රිෆර්ඩ් අගයකි (ඒ කියන්නේ එම අගයෙන්ම කඩෙන් එය මිලදී ගත හැකිය).

එමිටර් රෙසිස්ටරය නිසා බේස් වෝල්ටියතාවත් ඉහල ගියානෙ. එනිසා, බේස් රෙසිස්ටර්වල අගයත් වෙනස් වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ඉහත රූපය සැලකූ විට, බේස් වෝල්ටියතාව, VB = VE + VBE = 1V + 0.7V = 1.7V වේ. පෙර විස්තර කළ පරිදි ගණනය කළ විට බේස් ධාරාව IC/β = 10mA/150 = 66.7μA පමණ වේ. එවිට, ඉහත රූපයේ බේස් රෙසිස්ටර් අගය (VCC – VB)/IB = (6 – 1.7)V/66.7μA = 64k4 පමණ වේ. එහි ප්‍රිෆර්ඩ් අගය 62k හෝ 68k ලෙස ගත හැකිය.

එමිටර් රෙසිස්ටරය නිසා කලෙක්ටර් රෙසිස්ටර් අගයද කලෙක්ටරය මතට වෙන් කරන වෝල්ටියතාව මත වෙනස් කිරීමට සිදු වෙනවා. එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නැති විට, අප සාමාන්‍යයෙන් (එමිටරයට සාපෙක්ෂව) කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව පවත්වාගෙන ගියේ සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් ½ ක් වන පරිදිනෙ. VC = VCE + VE නිසා, එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නැති විටක (එනම් එමිටර් වෝල්ටියතාව 0 වන විට), VC = VCE වේ. එහෙත් එමිටර් රෙසිස්ටරයක් යෙදූ පසු එම VC (භූගතයට සාපෙක්ෂව කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව) හා VCE (එමිටරයට සාපෙක්ෂව කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව) දෙක එකිනෙකට සමාන නොවේ.

ඉහත විස්තර කළ පරිදි එමිටර් රෙසිස්ටරය නැති විටත්, ඇති විටත් (වෙනසක් නැතිව) VCE = ½ VCC ලෙස පවත්වා ගෙන යෑම සාමාන්‍යයෙන් සිදු කෙරේ. එවිට, එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නොමැති විට, VCE = VC නිසා කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව (භූගතයට සාපෙක්ෂව) ½ VCC වනු ඇත. එහෙත් එමිටර් රෙසිස්ටරය යෙදූ විට, එමිටර් රෙසිස්ටරය දෙපස ඩ්‍රොප් වන විභවය හෙවත් එමිටර් වෝල්ටියතාව (VE) අර VCE අගයට එකතු කළ යුතු වේ. එවිට, එමිටර් රෙසිස්ටරය සහිත විට, සැපයුම් වෝල්ටියතාව 8 V නම්, ඉහත කළ ගණනය කිරීම් අනුව කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව 4 + 1 = 5 V වේ. මෙහි 4 V යනු VCE වන අතර එය සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් ½ කි; 1 V යනු VE වන අතර එය සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් 1/8 කි.

එලෙසම VC අගය දැන ගත් විට, VRC = VCC – VC හෙවත් VRC = VCC – (VCE + VE) නිසා දැන් කලෙක්ටර් රෙසිස්ටරය දෙපස පාතනය වන වෝල්ටියතාව පහසුවෙන්ම දැනගත හැකිය. මේ විදියට පියවරින් පියවර VRC සොයා ගන්නවා වෙනුවට, ඉහත මා යෝජනා කළ ක්‍රමය අනුගමනය කරන්නේ නම්, කෙලින්ම සැපයුම් වෝල්ටියතාවෙන් 3/8 ක් ලෙසද එය සෙවිය හැකිය. දැන් මෙම වෝල්ටියතාව කලෙක්ටර් ධාරාවෙන් බෙදූ විට ලැබෙන්නේ කලෙක්ටර් රෙසිස්ටර් අගයයි.

එමිටර් රෙසිස්ටරය දැමූ විට පරිපථයේ ගුණාංග සියල්ලම පාහේ වෙනස් වේ (ධාරා වර්ධනය (β) හැරෙන්නට). ධාරා වර්ධනය තීරණය වන්නේ ට්‍රාන්සිස්ටරය නිෂ්පාදනය කරන විධිය මතනෙ (ඊට අමතරව උෂ්නත්වය, කලෙක්ටර් ධාරාව මතද ධාරා වර්ධනය විචලනය වන බව මීට පෙර දැන ගත්තානෙ). ට්‍රාන්සිස්ටරයේ ඉන්පුට් ඉම්පිඩන්ස් අගය, අවුට්පුට් ඉම්පිඩන්ස් අගය, වෝල්ටියතා වර්ධනය යන පරාමිතින්ට එමිටර් රෙසිස්ටරයෙන් ඇති වන බලපෑම දැන් සොයා බලමු. ඒ කියන්නේ දැන් අප සොයන්නට යන්නේ එමිටර් රෙසිස්ටරය පරිපථයේ ඒසී ක්‍රියාකාරිත්වයට බලපාන අයුරුයි.

මතකද කොමන් එමිටර් වින්‍යාසයේ පවතින ට්‍රාන්සිස්ටරයක ඉන්පුට් ඉම්පිඩන්ස් අගය (1+β)re වන බව පැවසුවා? මෙම සිම්පල් අකුරින් ලියන එමිටර් රෙසිස්ටරය (re) හා කැපිටල් අකුරින් ලියන එමිටර් රෙසිස්ටරය (RE) යනු එකක් නොව දෙකකි; න්‍යායාත්මකවත් ප්‍රායෝගිකවත් ඒ දෙක එකිනෙකට වෙනස් දෙකකි. re යනු අප විසින් පිටින් සවි කරන රෙසිස්ටරයක් නොවේ. ට්‍රාන්සිස්ටරය ක්‍රියාකාරි වන විට ඉබේම ට්‍රාන්සිස්ටරය තුල හට ගන්නා යම් ප්‍රතිරෝධ අගයකි. එය එමිටර් ධාරාව අනුව තීරණය වන බවත් අප දන්නවා (re = 25/IE(mA) ). එහෙත් RE යනු අප විසින් පිටින් යොදන රෙසිස්ටරයකි. මෙම ප්‍රතිරෝධ දෙකම ශ්‍රේණිගතව පවතී. ඒ කියන්නේ එමිටර් අග්‍රයේ සමස්ථ ප්‍රතිරෝධය මේ දෙකේ සමක ප්‍රතිරෝධයයි (එකතුවයි).

සාමාන්‍යයෙන් re අගය ඕම් දහයක් පහලොවක් පමණ වේ (සමහරවිට ඊටත් අඩුය). re = 25/IE (mA) යන සූත්‍රයට මිලිඇම්පියර 1ත් 10ත් අතර අගයන් යෙදූ විට ඕම් 25ත් 2.5ත් අතර අගයන් නේද ලැබෙන්නේ? එහෙත් සාමාන්‍යයෙන් RE අගය ඕම් සිය ගණනක් හෝ දහස් ගණනක් වේවි. එනිසා, එමිටර් රෙසිස්ටරයක් තිබෙන අවස්ථාවක re අගය RE ට වඩා 1/10ක් හෝ ඊටත් අඩුවෙන් පවතී නම්, re නොසලකා හැරිය හැකිය (කැමති නම්).

ඉතිං, ඉන්පුට් ඉම්පීඩන්ස් අගය සෙවීමට මුලින් අප දුටු (1+β)re යන සූත්‍රයේ re කියා තිබුණත්, ඇත්තටම එය එමිටර් අග්‍රයේ මුලු/සමක ප්‍රතිරෝධ අගයයි. එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නැති විට සමක අගය නිකංම re පමණක් වේ. එනිසයි අපට එම සූත්‍රය එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නැති අවස්ථාවේදී re විතරක් සහිතව මුලින් හමු වූයේ. එමිටර් රෙසිස්ටරයක් යෙදූ පසු එම සූත්‍රය

rin = (1+β)(re + RE)

ලෙස වඩා සාධාරණ/නිවැරදි ලෙස ලිවිය යුතුය. පෙර විස්තර කළ පරිදි, re ට සාපේක්ෂව RE අගය සාමාන්‍යයෙන් ඉතා විශාල නිසා, re නොසලකා හැරිය හැකිය. එවිට ඉහත සාධාරණ සූත්‍රය (1+β)RE ලෙස තවත් සරල වේ. දැන් ඉන්පුට් ඉම්පිඩන්ස් අගය සොයන හැටි ඉගෙන ගත්තා (එහි අමුතුවෙන් පාඩම් කිරීමට දෙයකුත් නැහැ).

දැන් බලමු වෝල්ටියතා වර්ධනය කොපමණදැයි. එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නැති විටක, එය -RC/re යන සූත්‍රයෙන් සෙවිය හැකියි (තවත් සූත්‍රයක්ද තිබුණා). ඉන්පුට් රෙසිස්ටන්ස් සෙවූ විට යොදපු තර්කයම මෙහිදිත් යොදන්න. මෙහිත් re යොදා තිබෙන්නේ එමිටර් රෙසිස්ටරයක් නැති විටකයි. එය ඇති විටක, එම අගයත් re සමඟ ශ්‍රේණිගතව එකතු වේ. එවිට, එමිටර් රෙසිස්ටරයක් සහිත කොමන් එමිටර් වින්‍යාසයේ ඇති ට්‍රාන්සිස්ටරයක වෝල්ටියතා වර්ධනය

AV = -RC/(re + RE)

වේ. පෙර කියූ ලෙසම, RE ට සාපේක්ෂව re ඉතා කුඩා නිසා, re නොසලකා හැරිය හැකිය. එවිට එම සූත්‍රය -RC/RE ලෙස තවදුරටත් සරල වේ. ඔබ හොඳින් බැලුවොත් පෙනේවී එමිටර් රෙසිස්ටරය දැමීමෙන් වෝල්ටියතා වර්ධනය ඉතා විශාල ලෙස අඩු වෙනවා. මා ඉහතදී යෝජනා කළ ක්‍රමය අනුව, එමිටර් වෝල්ටියතාව සැපයුමේ වෝල්ටියතාවෙන් 1/8 ක් ලෙස හා කලෙක්ටර් වෝල්ටියතාව3/8ක් ලෙස පවත්වාගෙන ගියොත් පහත සුලු කිරීමෙන් පෙන්වා දෙන පරිදි වෝල්ටියතා වර්ධනය 3 ක් වැනි කුඩා අගයක් දක්වා අඩු වේ.

De-coupling Capacitor

ඉහත සුලු කිරීමෙන් පෙන්වා දුන් පරිදි එමිටර් රෙසිස්ටරයක් දැමීමෙන් වෝල්ටියතා වර්ධනය ඉතා විශාල ලෙස අඩු වේ. එය පාඩුවකි. කුඩා ප්‍රමාණයකින් අඩු වීම එතරම්ම ගැටලුවක් නොවේ; මේ තරම් ප්‍රමාණයක් අඩු වීම නම් පිලිගත නොහැකිය. ඇත්තටම මෙම පාඩුව විශාල ලෙස අවම කර ගත හැකිය. ඒ සඳහා අපගේ සහයට එන්නේ කැපෑසිටරයයි. පහත රූපයේ ආකාරයට කැපෑසිටරයක් එමිටර් රෙසිස්ටරය “වට වන සේ” (එනම්, රෙසිස්ටරයේ අග්‍ර දෙපස) හෙවත් රෙසිස්ටරය සමඟ සමාන්තරගතව යොදයි.


කැපෑසිටරයක් නැති විට සංඥා ගමන් කරන්නේ රෙසිස්ටරය හරහාය. එම රෙසිස්ටරය හරහා සංඥා ගමන් කරන නිසානෙ වෝල්ටියතා ගේන් එක අඩු වන්නේ. ඉතිං අපට හැකියි නම් සංඥා එම රෙසිස්ටරය හරහා යන්නට නොදී කෙලින්ම එමිටර් අග්‍රයේ සිට භූගතයට යවන්නට වෝල්ටියතා ගේන් එක අඩු වීම වලක්වා ගත හැකියි නේද? මෙවිට සංඥාවට දැනෙනු ඇත්තේ එමිටර් රෙසිස්ටරයක් සම්බන්ද කර නැති අවස්ථාව මෙනි. ඔව්, එය පහසුවෙන්ම සිදු කළ හැකියි ඉහත ආකාරයට කැපෑසිටරයක් රෙසිස්ටරයට සමාන්තරගතව සවි කළ විට. ඒ කෙසේද?

එමිටර් අග්‍රයෙන් සංඥා (ඒසී විදුලිය) පහලට ගලා ගෙන එයි. ඊට භූගතය තෙක් ගලා යෑමට දැන් මාර්ග දෙකක් ඇත (රෙසිස්ටරය හා කැපෑසිටරය සමාන්තරගත නිසා). එවිට, ඒ මාර්ග දෙක ඔස්සේම ධාරාව බෙදී ගමන් කරයි (එය විදුලියේ ස්වභාවය බව අප නිතර නිතර මතක් කර ගත යුතුයි). එසේ ධාරාව බෙදෙන්නේ එම ගමන් පථයේ ඇති ප්‍රතිරෝධය අනුවයි; ප්‍රතිරෝධය අඩු වන තරමට ධාරාව වැඩියෙන් යයි. එමිටර් ප්‍රතිරෝධය නිශ්චිතයිනෙ (එහි ඕම් ගණන අප දන්නවා). දැන් අප කරන්නට අවශ්‍ය වන්නේ කැපෑසිටරය සහිත පථයේ ඕම් ගණන රෙසිස්ටරයට වඩා ඉතා අඩු වන ලෙස (එනම් 1/10 ක් වත් අඩුවෙන්) තැබීමයි. එය කළ හැකියි 1/(2 π f C) සූත්‍රයට අනුව කැපෑසිටර් අගය අවශ්‍ය තරම් විශාල කරමින්.


මෙවිට සංඥා ධාරාවෙන් ඉතා විශාල ප්‍රමානයක් කැපෑසිටරය හරහා ගමන් කරාවි. ඉතා කුඩා සංඥා ධාරාවක් තමයි රෙසිස්ටරය හරහා ගමන් කරන්නේ. කැපෑසිටරයේ අගය තව තවත් වැඩි කිරීමෙන් ඔබට රෙසිස්ටරය හරහා යන කුඩා ධාරාවත් තව තවත් කුඩා කළ හැකියි.

මතකද අප මීට පෙර කප්ලිං කැපෑසිටර් ගැන කතා කළා? එහිදී කැපෑසිටරය විසින් සිදු කළේ සංඥා ගමන් කරන එක් මාර්ගයක් තවත් මාර්ගයකට සම්බන්ද කිරීම හෙවත් couple කිරීමයි. එහෙත් මෙතැන සිදු වන්නේ ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයයි. එනම්, එමිටරය හරහා ගලා යෑමට තිබූ සංඥාව ඒ හරහා ගමන් කරන්නට නොදී වෙනත් මඟක් (කැපෑසිටරය) තුලින් යෑමට සැලැස්වීමයි. එය සංඥා වියදුම් කිරීම හෙවත් සංඥා විතැන් කිරීම ලෙස හැඳින් වේ (ඉංග්‍රීසියෙන් signal decoupling යැයි කියයි). සංඥා වියෑදුම්/ඩිකප්ල් කරන නිසා, එම කැපෑසිටරය decoupling capacitor (වියඳුම් ධාරිත්‍රකය) ලෙස හැඳින් වේ. රෙසිස්ටරය මඟහැර හෙවත් “බයිපාස් කර” සංඥාව ගමන් කර වූ නිසා ඩිකප්ලිං කැපෑසිටරයම විපථ ධාරිත්‍රකය (bypass capacitor) ලෙසත් හැඳින් වේ.

දැන් කෙනෙකුට ගැටලුවක් ඇති විය හැකියි සංඥා එසේ බයිපාස් කරනවා නම් එමිටර් රෙසිස්ටරයක් යෙදීමෙන් වැඩක් නැහැනෙ කියා. ඔබ මෙතැන පටලවා ගන්නා තැන එයයි. අප එමිටර් රෙසිස්ටරයක් යෙදුවේ පරිපථයේ නිවාත/ඩීසී විදුලියට බලපෑමක් ඇති කිරීමටයි (සුලු මොහොතකින් මෙහි වාසි බලන විට එය තවත් පැහැදිලි වේවි). එහෙත් රෙසිස්ටරයට විදුලිය ඒසීද ඩීසීද යන්නෙහි වැදගත්කමක් නැත. ඉතිං එම රෙසිස්ටරය “අනවශ්‍ය ලෙස” ඒසී/සංඥා විදුලියටද බලපෑම ඇති කරයි; අන්න එම බලපෑම තමයි බයිපාස් කැපෑසිටරය විසින් වලක්වන්නේ. ඔබ දන්නවා කැපෑසිටරයක් හරහා ගලා යා හැක්කේ ඒසී විදුලියකටම පමණයි. එනිසා, නිවාත/ඩීසී ක්‍රියාකාරිත්වයට බයිපාස් කැපෑසිටරයෙන් කිසිදු බලපෑමක් නැත; ඩීසී විශ්ලේෂනයේදී එම කැපෑසිටරය තිබුණත් නැහැ වගෙයි.

දැන් අපි සොයා බලමු බයිපාස් කැපෑසිටරයේ අගය හරියටම සොයන විදිය. ගලා යන සංඥාවේ පවතින කුඩාම සංඛ්‍යාතය පළමුව දැන ගන්න. උදාහරණයක් ලෙස මිනිස් කනට ඇසෙන ශබ්ද සංඥාවක් නම් එම අවම සංඛ්‍යාතය 20 Hz වේ. ඉන්පසු බයිපාස් කරන රෙසිස්ටරයේ මුලු ඕම් ගණනද දැනගත යුතුය (ඒ කියන්නේ අපගේ පරිපථයේදී එය එමිටර් රෙසිස්ටර් අගයයි). පෙරත් සඳහන් කළ සේ, මෙම ප්‍රතිරෝධ අගයට වඩා බොහෝ අඩු ප්‍රතිරෝධයකුයි කැපෑසිටරයේ ප්‍රතිබාද අගය ලෙස පැවතිය යුත්තේ. උදාහරණයක් ලෙස, එමිටර් රෙසිස්ටර් අගය කිලෝඕම් 1ක් නම්, ධාරිත්‍රක ප්‍රතිබාදය ඕම් 100ක් හෝ ඊට අඩු විය යුතුය. ඉතිං, මෙම 20 Hz, 100 Ω අගයන් 1/(2 π f R) යන සූත්‍රයට ආදේශ කරන්න. එවිට, 1/ (2 x 3.14 x 20 Hz x 100 Ω) = 79.6 μ ලැබේ. මේ සඳහා 82 μ යන ප්‍රිෆර්ඩ් අගය සහිත කැපෑසිටරයක් යෙදිය හැකිය.

ඇත්තටම ඩිකප්ලිං කැපෑසිටරය විසින් සිදු කරන්නේ “ඉහල සංඛ්‍යාතයන්” භූගත කිරීමයි. ඒ කියන්නේ අඩු සංඛ්‍යාතයන්ට යන්නට සලසා ඉහල සංඛ්‍යාතයන් ෆිල්ටර් කරයි. එනිසා බයිපාස් කැපෑසිටරය ලෝපාස් ෆිල්ටරයක් (LPF) ලෙසද ඔබට පැවසිය හැකිය. මතකද එලෙසම අප හඳුනා ගත්තා කප්ලිං කැපෑසිටරය හයිපාස් ෆිල්ටරයක් බව?

බයිපාස් කැපෑසිටරය ලෝපාස් ෆිල්ටරයක්ද වන බැවින්, එය අප යොදා ගන්නවා සංඥාව සමඟ මුසුව පවතින ඝෝෂාවන් (සංඥාව සමඟ පවතින ඝෝෂාවට ඇත්තේ ඉහල සංඛ්‍යාතයන්ය) සංඥාවෙන් ගලවා දමා භූගත කිරීමට. එනම් ඝෝෂා පෙරනයක් (noise filter) ලෙසද පරිපථයක අවශ්‍ය තැන්වල බයිපාස් කැපෑසිටර් යෙදිය හැකිය. එවිට බයිපාස් ෆිල්ටරයම සමහරවිට noise filtering capacitor හෝ filter capacitor ලෙසත් හැඳින්විය හැකියි.

ඩිජිටල් පරිපථවල විවිධ ඩිජිටල් අයිසී ඇත. ඒවාට විදුලිය සපයන ධන මාර්ගය දිගේ මෙවන් බයිපාස් ෆිල්ටර් සවි කෙරේ (එකක් නොව සමාන්තරගතව කැපෑසිටර් කිහිපයක්/පොකුරක් එකට සම්බන්ද කෙරේ). පරිගනක මදර්බෝඩ් එකක් බැලූ විට කුඩා වැලි කැට සේ පෙනෙන smd උපාංග සිය ගණනක් හෝ දහස් ගණනක් දැකිය හැකි අතර, ඉන් අඩකටත් වැඩිය තියෙන්නේ ඇත්තටම මෙසේ සවි කරපු ෆිල්ටර් කැප් තමයි. ඩිජිටල් පාඩම්වලදී මේ ගැන ගැඹුරින් සලකා බලමු.

එලෙසම, ඕනෑම පරිපථයකට විදුලිය සපයන විදුලි සැපයුමේ ධන වයරයේ සමහර තැන්වල මෙවන් බයිපාස් කැපෑසිටර් සවි කෙරේ. එහිද රාජකාරිය වන්නේ සුමට ධන විදුලියක් සැපයිය යුතු ධන වයරය ඔස්සේ ගමන් කරන ඝෝෂා ෆිල්ටර් කිරීමයි. බයිපාස් ෆිල්ටරයක් මෙවන් ප්‍රයෝජන සඳහා යොදා ගන්නා අයුරු විස්තරාත්මකව පසුවට සලකා බලමු.

බයිපාස්/ෆිල්ටර් කැප් හරහා සංඥාව භූගත වීම සිදු වෙනවා මිස, සංඥාව අධියරයෙන් අධියරයට ඉදිරියට රැගෙන යන්නේ නැත. එනිසා කැප් එක ඉතා ඉහල ගුණාංග තිබීම අත්‍යවශ්‍ය නොවේ. එනිසාම මේ සඳහා ලාභෙට මිල දී ගත හැකි සෙරමික් කැපෑසිටර් යොදා ගත හැකිය. ඉලෙක්ට්‍රලිටික් කැපෑසිටර්ද යොදා ගත හැකිය.

Comments

Popular posts from this blog

දන්නා සිංහලෙන් ඉංග්‍රිසි ඉගෙන ගනිමු - පාඩම 1

මෙම පොත (පාඩම් මාලාව) පරිශීලනය කිරීමට ඔබට එදිනෙදා සිංහල භාෂාව භාවිතා කිරීමේ හැකියාව හා සාමාන්‍ය බුද්ධිය පමණක් තිබීම අවම සුදුසුකම ලෙස මා සලකනවා.  තවද, ඇසෙන පරිදි ඉංග්‍රීසි අකුරින් ලිවීමට හැකිවීම හා ඉංග්‍රීසියෙන් ලියා ඇති දෙයක් කියවීමට හැකි නම්, ඔබට මෙතැන් සිට මෙම පාඩම් මාලාව කියවා ඉගෙන ගත හැකිය.  ඔබට එසේ ඉංග්‍රීසි කියවීම හා ලිවීම ගැන දැනීමක් දැනටමත් නොමැත්තේ නම්, කරුණාකර මෙ‍ම පොතෙහි “අතිරේකය - 1 ”  බලා පළමුව එම හැකියාව ඇති කරගන්න.  තවද, හැකි පමණ ඉංග්‍රීසි වචනද පාඩම් කරගන්න. ඔබ හිතවතෙකුගේ නිවසකට හෝ වෙනත් පිටස්තර තැනකට යන විටෙක හැසිරෙන්නේ ඔබට අවශ්‍ය විදියටම නෙමේ නේද?  එනම්, පිට නිවසකට ගිය විට අහවල් පුටුව තිබෙන තැන හරි නැහැ, අහවල් එක මෙහෙම තිබෙන්නට ඕනෑ ආදී ලෙස ඔවුනට පවසන්නේ නැහැ, මොකද අප සිටින්නේ අනුන්ගේ තැනක නිසා.  එලෙසම, ඉංග්‍රීසි භාෂාව යනු සිංහල නොවේ.  ඔබ කැමැති වුවත් නැතත් ඉංග්‍රීසි ඉගෙනීමේදීද අප ඉංග්‍රීසි ව්‍යාකරණ රීති හා රටා එපරිද්දෙන්ම උගත යුතුය.  එනම්, සෑම සිංහල වගන්ති රටාවක්ම ඉංග්‍රීසියට ඔබ්බන්නට නොව, ඉංග්‍රීසියේ ඇති රටා ඔබ දන්නා සිංහල භාෂාව තුළින් ඉගෙනීමට උත්සහ කළ යුතුය. 

දන්නා සිංහලෙන් ඉංග්‍රිසි ඉගෙන ගනිමු - අතිරේකය 1

මූලික ඉංග්‍රීසි ලිවීම හා කියවීම ඉංග්‍රීසියෙන් ලියන්නේ හා ඉංග්‍රීසියෙන් ලියා ඇති දෙයක් කියවන්නේ කෙසේද?  ඉංග්‍රීසිය ඉගෙනීමට පෙර ඔබට මෙම හැකියාව තිබිය යුතුමය.  එය එතරම් අපහසු දෙයක්ද නොවේ.  ඔබේ උනන්දුව හොඳින් ‍තිබේ නම්, පැය කිහිපයකින් ඔබට මෙම හැකියාව ඇති කර ගත හැකිය.  මුල සිට පියවරෙන් පියවර එය උගන්වන්නම්.   මුලින්ම මිනිසා භාෂාවක් භාවිතා කළේ ශබ්දයෙන් පමණි.  එනම් ලිඛිත භාෂාව ඇති වූයේ පසු කාලයකදීය.  කටින් නිකුත් කරන ශබ්ද කනින් අසා ඔවුන් අදහස් උවමාරු කර ගත්තා.  පසුව ඔවුන්ට වුවමනා වුණා මෙම ශබ්ද කොලයක හෝ වෙනත් දෙයක සටහන් කර ගන්නට.  ඒ සඳහායි අකුරු නිර්මාණය කර ගත්තේ.  එම අකුරු නියෝජනය කරන්නේ ශබ්දයි .  මෙසේ මූලික අකුරු කිහිපයක් ඔවුන් එක එක භාෂාව සඳහා නිර්මාණය කර ගත්තා.  ඉංග්‍රීසියේදී මෙලෙස මූලික අකුරු 26ක් ඇත.   එය ඉංග්‍රීසි හෝඩිය ලෙස හැඳින් වෙනවා. අප ඉගෙන ගත යුත්තේ මෙම අකුරු මඟින් නියෝජනය කෙරෙන ශබ්ද මොනවාද යන්නයි.  එවිට ඔබට ඉංග්‍රීසි ලිවීමට හා කියවීමට හැකි වෙනවා.  ඊට පෙර අප අකුරු 26 දැනගත යුතුයි.  එම අකුරු 26 පහත දක්වා ඇත.  ඉංග්‍රීසියේදී සෑම අකුරක්ම “සිම්පල්” හා “කැපිටල්” ලෙස දෙයාකාර

කතාවක් කර පොරක් වන්න...

කෙනෙකුගේ ජීවිතය තුල අඩුම වශයෙන් එක් වතාවක් හෝ කතාවක් පිරිසක් ඉදිරියේ කර තිබෙනවාට කිසිදු සැකයක් නැත. පාසැලේදී බලෙන් හෝ යම් සංගම් සැසියක හෝ රැස්වීමක හෝ එම කතාව සමහරවිට සිදු කර ඇති. පාසලේදී කතා මඟ හැරීමට ටොයිලට් එකේ සැඟවුනු අවස්ථාද මට දැන් සිහිපත් වේ. එහෙත් එදා එසේ කතා මඟ හැරීම ගැන අපරාදේ එහෙම කළේ යැයි අද සිතේ. යහලුවන් ඉදිරියේ "පොර" වෙන්න තිබූ අවස්ථා මඟ හැරුණේ යැයි දුකක් සිතට නැඟේ. ඇත්තටම කතාවක් කිරීම "පොර" කමකි. දක්ෂ කතිකයන්ට සමාජයේ ඉහල වටිනාකමක් හිමි වේ. පාසැලේදී වේවා, මඟුලක් අවමඟුලක් හෝ වෙනත් ඕනෑම සමාජ අවස්ථාවකදී වේවා දේශපාලන වේදිකාව මත වේවා කතාවක් කිරීමේදී පිලිපැදිය යුත්තේ සරල පිලිවෙතකි. එහෙත් එම සරල පිලිවෙත තුල වුවද, තමන්ගේ අනන්‍යතාව රඳවන කතාවක් කිරීමට කාටත් හැකිය. පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයා වෙනස් වේ. එම වෙනස ප්‍රසිද්ධ කතා (public speaking) තුලද පවත්වාගත හැකිය. මේ ගැන මට ලිපියක් ලියන්නට සිතුනේ මාගේ මිතුරෙකුට ප්‍රසිද්ධ කතාවක් කිරීමට අවශ්‍ය වී, ඒ ගැන මේ ළඟ දවසක අප පැයක් පමණ සිදු කළ සංවාදයක් නිසාය. මා ප්‍රසිද්ධ දේශකයකු නොවුණත් මේ විෂය සම්බන්දයෙන් පාසැල් කාලයේ සිටම පත

දෛශික (vectors) - 1

එදිනෙදා ජීවිතයේදිත් විද්‍යාවේදිත් අපට විවිධාකාරයේ අගයන් සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදු වෙනවා . ඉන් සමහරක් නිකංම සංඛ්‍යාවකින් ප්‍රකාශ කළ හැකි අගයන්ය . අඹ ගෙඩි 4 ක් , ළමයි 6 දෙනෙක් ආදී ලෙස ඒවා ප්‍රකාශ කළ හැකියි . තවත් සමහර අවස්ථාවලදී නිකංම අගයකින් / සංඛ්‍යාවකින් පමණක් ප්‍රකාශ කළ නොහැකි දේවල් / රාශි (quantity) හමු වේ . මෙවිට “මීටර්” , “ තත්පර” , “ කිලෝග්‍රෑම්” වැනි යම් ඒකකයක් (unit) සමඟ එම අගයන් පැවසිය යුතුය ; නැතිනම් ප්‍රකාශ කරන අදහස නිශ්චිත නොවේ . උදාහරණයක් ලෙස , “ මං 5 කින් එන්නම්” යැයි කී විට , එම 5 යනු තත්පරද , පැයද , දවස්ද , අවුරුදුද ආදි ලෙස නිශ්චිත නොවේ . මේ දෙවර්ගයේම අගයන් අදිශ (scalar) ලෙස හැඳින්වේ . අදිශයක් හෙවත් අදිශ රාශියක් යනු විශාලත්වයක් පමණක් ඇති දිශාවක් නැති අගයන්ය . ඔබේ වයස කියන විට , “ උතුරට 24 යි , නැගෙනහිරට 16 යි” කියා කියන්නේ නැහැනෙ මොකද දිශාව යන සාධකය / කාරණය වයස නමැති රාශියට වැදගත්කමක් නැත . එහෙත් සමහර අවස්ථා තිබෙනවා අගයක් / විශාලත්වයක් (magnitude) මෙන්ම දිශාවක්ද (direction) පැවසීමට සිදු වන . මෙවැනි රාශි දෛශික (vector) ලෙස හැඳින්වේ . උදාහරණයක් ලෙස , ඔබ යම් “බලයක්

දැනගත යුතු ඉංග්‍රිසි වචන -1

ඉංග්‍රිසි බස ඉගැනීමේදී වචන කොපමණ උගත යුතුද, එම වචන මොනවාදැයි බොහෝ දෙනෙකුට මතුවන ගැටලුවක් වන අතර, බොහෝ දෙනා ඊට විවිධ පිලිතුරුද සපයා ඇත. මේ ගැන හොඳින් පරීක්ෂණය කර ඇමරිකානු ආයතනයක් විසින් වචන 5000ක ලැයිස්තුවක් ඉදිරිපත් කර ඇත. එම ලැයිස්තුව මා කෙටස් දෙකකට (දිගු වැඩි නිසා) සිංහල තේරුම්ද සහිතව ඉදිරිපත් කර ඇත. (මේවා සැකසුවත් සෝදුපත් බලා නැති නිසා සුලු සුලු දෝෂ සමහරවිට තිබිය හැකිය). පහත ලැයිස්තුවේ වචන 2500ක් ඇත.    Word    තේරුම        be    ඉන්නවා    and    හා    of    ගේ    in    තුල    to    ට    have    තියෙනවා    to    ට    it    ඒක, ඌ    I    මම    that    ... කියලා, ඒ/අර, ඒක/අරක    for    සඳහා    you    ඔබ, ඔබලා    he    ඔහු    with    සමඟ    on    මත    do    කරනවා, "මෙව්ව කරනවා"    say    කියනවා    this    මේ, මේක    they    උන්, ඒවා, ඒගොල්ලෝ    at    දෙස, අසල    but    නමුත්    we    අපි    his    ඔහුගේ    from    සිට, ගෙන්    not    නැහැ    by    විසින්, මඟින්    she    ඇය    or    හෝ, හෙවත්    as    විට, නිසා, වශයෙන්    what    මොකක්ද,